استدلال بكتاب بسوى استدلال به روايت و سنة خارج خواهيم شد . بحث ما در اين بود كه بتوسط كتاب و آيات قرآنى حجيّت خبر واحد را ثابت كنيم نه با روايت و سنّة منتهى روايت مذكور اگر كارساز باشد در رديف بقيه روايات دالّه بر حجيّت خبر واحد منزل و مأوى خواهد داشت در بحث سنة خواهد آمد .
( ثم انّ هذه الآيات على تقدير تسليم . . . ج ص 136 س 11 ق ص 84 س 8 )
لبّ مطلب اين است كه بعضى از آيات ، بر حجيّت مطلق خبر واحد خبر عادل و غير عادل ، دلالت دارد و لكن مفهوم آيه نباء فقط حجيّت خبر عادل و كسى كه عدالتش محرز باشد ، را ثابت مىنمايد بنابراين برفرض كه دلالت آيات مورد استدلال را بر حجيّت خبر واحد قبول نمائيم . اطلاق همه آيات ، به وسيله منطوق آيه نباء ( كه مىگويد خبر فاسق حجّت نيست ) تقييد مىخورد مانند ( اكرم العلماء و لا تكرم الفسّاق من العلماء ) آيات مىگويند مطلق خبر عادل و فاسق حجّت است منطوق آيه نباء ، خبر فاسق را از تحت شمول آيات خارج مىنمايد و از مجموع آيات اين مطلب حاصل مىشود كه خبر عادل و خبر كسى كه عدالتش يا بالوجدان ثابت است و يا با شهادة عدلين ثابت مىباشد ، حجّت و معتبر خواهد بود .
( نظر شخص استاد اعظم شيخ انصارى راجع به خبر واحد ) بل يمكن انصراف المفهوم به حكم الغلبة . . . مرحوم شيخ كمكم نظر شخصى خود را در رابطه با حجيّت خبر واحد پىريزى مىنمايد تاكنون با انجام عمليات تقييدسازى آيات ، ثابت نمود كه خبر واحد به اضافه يك قيد ( عادل ) حجّت است يعنى خبرى كه مخبر آن عادل باشد داراى اعتبار و حجيّت مىباشد و از عبارت ( بل يمكن . . . ) ببعد قيد ديگرى را اضافه مىنمايد و آن قيد اين است كه خبر عادلى كه مفيد ظن اطمينانى باشد ، حجّت است ( بل يمكن انصراف المفهوم . . . )
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 379
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٧٩