وصول بواقع تجويز شده است روى انگيزه يكى از امور ثلاثه مىباشد .
احدها كون الشّارع . . . . .
شارع مقدس عالم الغيب است و مىداند كه اماره على الدوام مطابق با واقع درمىآيد روى اين انگيزه يعنى نظر بر اينكه اماره على الدوام مطابق واقع در مىآيد لذا عمل به آن را تجويز و يا واجب نموده است .
و ان لم يعلم المكلّف . . . .
گرچه مكلف توجه ندارد كه امارات ظنى دائما با واقع مطابقت مىنمايد .
الثّانى كونها فى نظر الشّارع . . . .
شارع مقدس مىداند كه ادلّه قطعى در نزد مكلف على الدوام مطابق با واقع درمىآيد و امارات ظنى بطور غالب مطابق واقع درمىآيند .
( الثالث كونها فى نظر اغلب . . . . )
در نظر شارع مقدّس اماره نسبت به علومى كه براى مكلّف حاصل مىشود ، بيشتر مطابق واقع درمىآيد چه آنكه اكثر علوم مكلف در نظر شارع جهل مركب خواهد بود .
بنا بر وجه اوّل و سوّم جناب مكلف بايد طبق اماره عمل نمايد حتى در فرضى كه تمكن از تحصيل احكام را از طريق ادلّه قطعى دارا مىباشد چه آنكه بنا بر وجه اول اماره على الدوام مطابق واقع درمىآيد و بنا بر وجه سوّم گرچه اسباب و ادلّه قطعى باعث حصول علم براى مكلف مىشوند و لكن علوم مكلف اكثرا جهل مركب خواهد بود و لذا جناب مكلف بايد طبق امارات ظنى عمل نمايد و امّا بنا بر وجه دوّم كه علوم مكلف دائم الموافقه با واقع است و امارات ظنّى غالب المطابقه با واقع است فقط در فرض تعذّر حصول علم مىتواند به اماره ظنّى عمل كند و در غير اين صورت اگر مكلف در فرض تمكن از تحصيل علم ، به اماره ظنى عمل نمايد خود را با دست خود در پرتگاه تفويت واقع قرار خواهد داد و تفويت واقع بدون تدارك قبيح مىباشد .
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 34
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٤