آيات ناهيه خبر فاسق است در فرض تمكّن از تحصيل علم و ماده افتراق از ناحيه مفهوم آيه نباء ، خبر عادل است در فرض عدم تمكن از تحصيل علم ، و مورد تعارض و ماده اجتماع هر دو ، خبر عادل است در فرض تمكّن از تحصيل علم ، كه آيات ناهيّه مىگويد عمل به آن جائز نيست و مفهوم آيه نباء مىگويد عمل به آن جائز است . ( تعارضا تساقطا ) و اصالة عدم حجيّت جارى مىشود و عدم حجيّت خبر عادل باثبات مىرسد . جهت دوّم اين است كه آيات ناهيّه از عمل به خبرى منع مىكند كه غير از بيّنه و فتواى مجتهد باشد و نسبت ايضا عموم و خصوص من وجه مىشود . ماده افتراق از ناحيه آيات ناهيّه خبر فاسق است و ماده افتراق از ناحيه مفهوم آيه نباء خبر عادلى كه بعنوان فتوى مجتهد باشد ، ماده تعارض و اجتماع خبر عادلى كه بعنوان روايت باشد ( تعارضا تساقطا ) و اصالة عدم حجيّت خبر عادل جارى و خبر عادل ، لا حجّت خواهد شد .
( و يندفع الاوّل بعد منع الاختصاص . . . ج ص 121 ، س 5 ، ق ص 74 ، س 8 )
امّا پاسخ از جهت خصوصيّت اوّل كى گفته است كه آيات ناهيه اختصاص به صورت تمكن از تحصيل علم ، دارد ؟ ! آيات ناهيّه از جميع جهات مطلق است و از عمل بخبر واحد به فرض انفتاح و انسداد باب علم ، منع مىنمايد سرانجام آيات ناهيّه عامّ است و مفهوم آيه نباء خاص مىباشد و عموم آن به وسيله مفهوم آيه نباء تخصيص مىخورد و حجيّت خبر واحد باثبات مىرسد و ثانيا ( يكفى المستدلّ كون . . . ) برفرض كه خصوصيّت مذكور را در مورد آيات ناهيّه بپذيريم و نسبت بين آنها و مفهوم را ، عموم و خصوص من وجه بشناسيم و لكن همين مقدار كه حجيّت خبر واحد عادل در فرض انسداد باب علم ثابت مىشود در مقام استدلال كافى خواهد بود . ( يكفى المستدلّ كون الخبر حجّة بالخصوص عند الانسداد . . . ) « بودن مستدل و استدلال شده ، حجيّت خبر واحد در فرض انسداد ، باشد كافى مىباشد » .
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 315
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣١٥