با آيات قرآنى مخالف باشد ، و با آيه قابل جمع نباشد و يا جمع بين آنها مشكل باشد ، خيلى كم و نادر مىباشد بخاطر آنكه كذّابين و آنهائى كه رواياتى جعلى را قاطى روايات اصلى مىكردند توجه داشتند كه اگر روايتى را جعل نمايند .
كه بر وجه تباين كلّى با قرآن مخالفت داشته باشد ، قابل قبول واقع نمىگردد بنابراين از روايات و اخبار ناهيه استفاده مىشود : رواياتى بايد بر كتاب اللّه ، عرضه شوند كه معلوم الصدور از معصوم ( ع ) نباشند و بلكه مظنون الصدور باشند و از طرف ديگر همراه با قرائن مفيد علم نباشند .
كوتاهسخن از روايات ناهيه مذكور ، استفاده مىشود كه خبر واحد ظنّى اعتبار و حجيّتى ندارد .
قوله ثم ان عدم ذكر الاجماع و دليل العقل . . . ج ص 112 س 3 ق ص 68 س 23 .
انگيزه اينكه در روايات و اخبار ناهيّه از اجماع و حكم عقل بعنوان قرينه كمككننده ، ذكرى به ميان نيامده است اين است كه اجماع برگشت بسنة دارد چه آنكه از نظر علماء شيعه اجماع در صورتى حجت است كه كاشف از قول معصوم ( ع ) باشد و عقل ايضا بشرع و سنّة بازگشت دارد بخاطر قاعده ملازمه ( كلما حكم به العقل حكم به الشرع ) . و لكن برگشت عقل به شرع ، يك مقدارى دلچسب نيست و شايد انگيزه عدم ذكر عقل اين باشد كه عقل تمامعيار حجيّت ندارد و در همه احكام شرعى توقيفى و غير توقيفى ، قابل تطبيق نمىباشد .
( و يشير الى ما ذكرنا . . . )
بنابراين مقصود از عرضه داشتن خبر را بر كتاب و سنت ، همه خبرهاى مخالف ، نمىباشد بلكه مراد خبرى است كه معلوم الصدور نباشد ( يعنى خبر ظنّى باشد ) شاهد اين مطلب . تعليل و علّتى است كه در بعض همين اخبار ذكر شده است و آن علّت و تعليل ، اين است : « بخاطر وجود داشتن خبرهاى دروغين در بين روايات شيعه ، بايد خبر واحد را بكتاب و سنّة عرضه نمود ، تا از روايات جعلى و دروغين ، دورى جست ، و بدون شك روايات دروغين در بين اخبار
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 276
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٧٦