كل و قول امام ( ع ) را حدس مىزند .
انتقال از ملزوم به لازم مثلا علماء بر عمل باصل برائت ، اتفاق دارند ، اين ملزوم است و لازم آن حليّت شرب تتن است و آقاى ناقل از قدرت اجتهادش بهره مىگيرد مىگويد : « ملزوم » اجماعى است پس لازم ايضا بايد اجماعى باشد و روى اين مبنا ادّعاى اجماع مىنمايد و اتّفاق كل و قول امام را حدس مىزند .
توضيح عبارت الى الحدس . . . ج ص 94 س 8 ق ص 58 س 3 .
« الى الحدس » متعلق و مربوط است به ( باستناد دعوى الناقلين للاجماع . . . )
قوله و على هذا ينزّل الاجماعات . . . ج ص 94 س 10 ق ص 58 س 4 .
صحيحترين محمل و توجيه براى اجماعات منقوله
مرحوم شيخ تاكنون ثابت نمود كه بهترين محمل و توجيه براى ادعاى اجماعات منقوله ، همان است كه او بيان فرمود يعنى ادعاى اجماع منقول ، مبتنى بر حدس و اجتهاد آقاى ناقل است . و على هذا . . . با همين توجيه مرحوم شيخ چندين امر تنزيل و توجيه و داراى محمل خواهد شد .
1 - ادعاى اجماعات ضدّ و مخالف هم از ناحيه علماء كه در يك عصر زندگى داشتند و يا در دو عصر نزديك هم مثلا زيست مىنمودند .
2 - خيلى از علماء به ادعاى اجماع ديگرى و غير ، اعتناء و اهميّت قائل نمىباشند و حتى با اقامه دليل ، مخالفت خود را با اجماع مورد نظر ، اعلام مىدارند .
3 - بعضيها با وجود مخالف ، ادعاى اجماع مىكنند .
محمل و توجيه مورد انتخاب مرحوم شيخ ، امور ثلاثه و غير آنها را توجيه مىنمايد .
لبناء دعوى الاجماع على تتّبع . . . يعنى اگر راجع به مسئله مورد ادعاى اجماع ، بنا و قرار بر اين باشد كه اجماع مبتنى بر آنست كه آقاى ناقل ، در رابطه با
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 216
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢١٦