مدعى اجماع مىگويد : شرب تتن حلال است « اجماعا » اين اجماع از عمل به اصالة البراءة كه عند عدم دليل ، از نظر علماء اجماعى مىباشد ، سرچشمه مىگيرد ( او بعموم دليل . . . ) مثلا مىگويد : اكرام علماء علم فقه ، لازم است اجماعا اين اجماع از عمل بعموم ( اكرم الفقهاء ) در صورت نبود مخصّص ، كه عند العلماء اجماعى مىباشد ، سرچشمه مىگيرد .
( او بخبر معتبر . . . ) مثلا مىگويد قضاء فوائت فورا واجب مىباشد « اجماعا » ادّعاى اجماع مبتنى بر خبر صحيح است كه معارض ندارد و عمل به آن اتفاقى مىباشد .
( او اتّفاقهم على مسألة اصوليّة نقليّة او عقليّة . . . ) مثلا مىگويد وجوب صلاة جمعه اجماعى مىباشد ادعاى اجماع مبتنى بر مسئله اصولى و نقلى مىباشد كه بعد از پيامبر اسلام ( ص ) وجوب جمعه نسخ نشده است ، و يا مثلا مىگويد علماء اماميه اجماع دارند بر اينكه اگر زنى را در يك جلسه 3 بار طلاق بدهد ، طلاق واحد حساب مىشود ، اين اجماع مبتنى بر يك مسئله اصولى و عقلى مىباشد كه در جلسه واحد طلاق دوم و سوّم باطل است .
( و غير ذلك من الامور . . . ص 90 ، س 5 ، ق ص 55 ، س 14 ) .
و همچنين هر چيزى كه مورد اتفاق باشد و مدعى اجماع از اعتقاد به آن چيز اتفاقى ، در صورت عدم معارض ، به حكم معيّنى در مسئله قائل مىشود . كوتاه سخن در وجه سوّم مدعى اجماع روى دوتا مقدّمه حكم مورد نظر را به همه علماء نسبت مىدهد و ادعاى اجماع مىنمايد :
1 - يكى از دو مقدمه اين است كه امر مورد اتفاق ( اصالة البراءة ) مقتضى و دليل مىباشد براى اثبات حكم حليّت شرب تتن .
2 - مقدمه دوّم : عدم مانع و معارض است يعنى در صورت عدم دليل و مانع ، اصالة البراءة مورد اتفاق مىباشد .
و من المعلوم انّ . . . ج ص 90 ، س 10 ، ق ص 55 ، س 15 ) .
مرحوم شيخ پنبه وجه سوّم را ايضا مىزند و مىفرمايد : استناد به خبرى كه
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 203
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٠٣