قلنا فلا يلزم . . . .
اگر مستدل چنين مطلبى را ملتزم شود در جواب مىگوييم با اين سخن فرمايش خود مستدل نقض مىگردد به اينگونه : قبلا فرمود : عمل بخبر واحد باعث تحليل حرام و تحريم حلال مىشود مىگوييم در فرضى كه مكلّف علم به حكم ندارد اصلا حرمت و حليّتى در كار نيست به سخن ديگر حرمتى وجود ندارد تا بر اثر عمل بخبر واحد به حليّت بگرايد و همچنين حليّتى در كار نيست تا به حرمت بگرايد .
و كيف كان فلا نظنّ . . .
علىاىحال گمان برده نمىشود كه جناب محمد بن قبه در فرض انسداد باب علم عمل و تعبد بخبر واحد را ممنوع كرده باشد بلكه او عمل بخبر واحد را در دوران انسداد ، همانند بقيّه ، جائز مىداند محمد بن قبه بايد طرفدار انفتاح باب علم باشد چه آنكه معيار در انفتاحى و انسدادى بودن ، نزديك و دور بودن از عصر ائمه ( ع ) مىباشد كسانى كه در دوران نزديك بعصر ائمه ( ع ) زندگى مىكردند قاعدتا بايد انفتاحى باشند و كسانى كه در دوران دور از عصر ائمه ( ع ) زندگى مىكردند قاعدة بايد انسدادى باشند بنابراين سيد مرتضى و طرفداران او كه از نظر زمان نسبت به محمد بن قبه دور تر از عصر ائمه ( ع ) مىزيستند انفتاحى مىباشند محمد بن قبه كه نسبت به سيد مرتضى نزديكتر بعصر ائمه ( ع ) مىزيسته و پيش از دوران سيد مرتضى زندگى مىكرده بطريق اولى بايد انفتاحى باشد .
و ممّا ذكرنا :
از بيان مذكور ( مبنى بر اينكه محمد بن قبه تعبد بخبر واحد را در فرض انفتاح باب علم ممنوع دانسته و نه در فرض انسداد باب علم ) معلوم مىشود كه جواب نقضى صاحب فصول از دليل دوم ابن قبه ، بىاساس و نابجا مىباشد چه آنكه عمل مقلد به فتواى مجتهد در فرض انسداد باب علم است ( مقلّد در صورتى مىتواند به فتواى مجتهد عمل نمايد كه خود از اجتهاد و استنباط عاجز باشد
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 18
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٨