و اگر منظور شما اين باشد كه عمل بخبر واحد باعث حلال شدن حرام واقعى و حرام شدن حلال واقعى مىشود مىگوييم گرايش مزبور ( حلال واقعى حرام ظاهرى بشود و يا حرام واقعى حلال ظاهرى گردد ) استحاله و ممنوعيتى نداشته و معذوريتى در پى ندارد و در همين مثال مورد فرض خبر واحد دلالت بر حليّت لحم ارنب نموده و در واقع حرام مىباشد و ما بخبر واحد عمل مىكنيم و لحم ارنب را حلال مىدانيم و چنين چيزى ممنوع نمىباشد چه آنكه ( همانطورىكه بحثش مىآيد ) ممكن است شىء از لحاظ واقع و نفس الامر حرام باشد و از نظر ظاهر محكوم به حليّت باشد صلاح و مصلحتى كه در حجيّت امارات ظنّى موجود است تفويت مصلحت و يا القاء در مفسده را جبران مىنمايد و ما را معذور و صاحب عذر معرفى خواهد نمود .
و الاولى ان يقال . . . . . . . ج ص 41 س 3 ق ص 25 س 6
هر دو جواب نقضى و حلّى مذكور از نظر مرحوم شيخ نارسا و نامطلوب است و لذا مرحوم شيخ خود با شيوه رسا و موزون پاسخ مىدهد و ما حصل پاسخ از اين قرار است :
ماجراى تعبد بخبر واحد در چند صورت قابل بررسى مىباشد .
صورت اوّل : در فرض انسداد باب علم . انسداد گاهى نوعى مىباشد و گاهى شخصى مىباشد مثلا فرض مىكنيم كل مسائل فقهى هزار تا مىباشد . انسداد نوعى آنست كه باب علم در 900 تاى آنها مسدود باشد و انسداد شخصى آنست كه در خصوص چند مسئله مخصوص و مشخص ، باب علم مسدود باشد علىاىحال صورت اول اين است كه تعبد بخبر واحد را در مسألهاى مورد توجه قرار مىدهيم كه باب علم در آن مسئله مسدود است در اين صورت تعبد و عمل كردن بخبر واحد نه تنها جائز و روا است كه واجب و ضرورى مىباشد چه آنكه فرض بر اين است كه مكلف توان علم پيدا كردن بواقع را ندارد و چارهء جز گردن نهادن در آستان مقدس خبر واحد ندارد و بايد بخبر واحد عمل نمايد .
به سخن ديگر مكلّف در رابطه با همان مسئله كه باب علم در آن مسدود
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 16
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٦