مىنمايد از امارات معتبره است يا خير ؟ غرض و هدف بحث همين است و بس مرحوم شيخ در آغاز بحث اظهار نظر مىفرمايد :
( و الاوفق بالقواعد عدم حجيّت الظنّ هنا . . . ) قواعد ( اصل حرمت عمل به ظن اقتضاى آن را دارد كه ظن حاصل از قول لغوى مثلا ، جهت تشخيص اصل ظهور ) اعتبار و حجيّت ندارد و قدر متيقن و آنچه كه ثابت و محرز است ، حجيّت ظواهر است يعنى ظن حاصل از ظاهر كلام ، مبنى بر اينكه ظاهر كلام مقصود و مراد متكلم مىباشد ، داراى حجيّت و اعتبار خواهد بود و امّا ظنّ بر اينكه كلام در چه چيزى ظهور دارد حجت نمىباشد .
( و هى حجيّة قول اللغويين فى الاوضاع . . . ج ص 74 س 9 ق ص 45 س 21 ) .
يكى از امارات مفيد ظن به ظهور ، قول لغويين است مرحوم شيخ بعد از معرفى ظن مطلق و ظن خاصّ ، دلائلى را جهت اثبات حجيّت قول اهل لغت ارائه مىنمايد
1 - اتفاق علماء و بلكه همه عقلا ، بر اين است كه جهت فهميدن معناى فلان لغت به گفتهها و اقوال لغويين مراجعه مىنمايند و همچنين در مقام بحث و احتجاج به اقوال لغويين استشهاد مىنمايد مثلا يكى مىگويد « قرء » به معناى طهر و پاكى مىباشد اگر طرف بحث سخن او را قبول نكند بىدرنگ از جاى برمىخيزد و در قفسههاى كتابخانهاش بدنبال المنجد و لغتنامه دهخدا و فرهنگ عميد و غيره به جستجو مىپردازد و اگر بتواند لغتنامهاى را بيابد كه در آن چنين نوشته باشد « قرء » به معناى طهر است خود را پيروز و حاكم و ذى حق مىشناسد و بحث و جنجال را بسود خودش خاتمه يافته تلقى خواهد نمود .
معلوم مىشود كه قول اهل لغت حجت و معتبر مىباشد .
2 - از سيد مرتضى حكايت شده است كه ايشان ادعاى اجماع و اتفاق همه مسلمين را در اعتبار قول لغوى داشته است .
3 - فاضل سبزوارى فرموده : قول و گفته كارشناس و متخصص در هر فن
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 149
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٤٩