( مقصودين و غير مقصودين بافهام ) واجب خواهد بود .
( و مما ذكرنا تعرف النظر فيما ذكره المحقق القمى . . . ج ص 70 ، س 17 ، ق ص 43 ، س 13 )
از بيان سابق معلوم گرديد روايات و اخبار متواتر موجب قطع و يقين مىشود بر اينكه ظواهر براى مقصودين و مشافهين و غير مشافهين ، حجّت است با توجّه به مطلب مزبور معلوم مىشود كه سخن مرحوم قمى تحت عنوان ( فان قلت و قلت ) يك گفتار زائد و اضافه بر سازمان است . مرحوم قمى بعد از بيان اين مطلب كه ظاهر كتاب بعنوان ظن خاص براى ما غائبين اعتبار ندارد ، اشكالى را مطرح و پاسخ آن را بيان مىنمايد و خلاصه آن از اين قرار است : ( فان قلت انّ اخبار الثقلين . . . )
رواياتى است كه بمضمون ( انى تارك فيكم الثقلين . . . ) وارد شدهاند و از اخبار مزبور استفاده مىشود ظاهر كتاب حتى براى غير مشافهين حجّت است .
( فاجاب عنه . . . ) مرحوم قمى از اشكال مذكور پاسخ داده است : كه روايات ثقلين گرچه از لحاظ سند قطعى مىباشد و لكن از لحاظ دلالت ، نص و تصريح نمىباشد و بلكه ظهور دارند در اينكه ظواهر آيات حجّت مىباشد شاهد بر ظهور بودن اين است كه احتمال دارد منظور از تمسك بكتاب در روايات ثقلين ، تمسك بكتاب بعد از تفسير شدن به وسيله روايات ، باشد چنانچه اخباريون معتقدند بر اينكه آيات قرآنى بدون تفسير به وسيله روايات جائز العمل نمىباشد . نتيجه پاسخ اين شد كه روايات ثقلين تنها ظهور دارند و مفيد قطع نيستند و لذا دردى را معالجه نمىتوانند . مرحوم قمى دفع از سؤال مقدر مىنمايد : سؤال مقدّر اين است كه چه اشكالى دارد به ظاهر روايات ثقلين جهت اثبات حجيّت ظواهر براى غير مشافهين ، تمسك نمائيم ؟ پاسخ سؤال مقدّر : ( و حجيّة ظاهر رواية الثقلين بالنسبة الينا مصادرة . . . ) جهت حجيّت ظاهر كتاب نمىتوان به ظاهر روايات ثقلين ، استدلال نمود چه آنكه مصادره بمطلوب است . اين بود فرمايش مرحوم قمى و اينك نظر واقعى و حق مطلب را در اين زمينه اعلام مىداريم : ( و توضيح
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 136
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٣٦