ناحيه محقق قمى و موافقين وى در بحث اجتهاد و تقليد كتاب قوانين ، در رابطه با ظواهر كتاب ، توهمى مطرح شده است مبنى بر اينكه : عمل بظواهر كتاب به وسيله اجماع ، مستلزم آنست كه عمل به ظاهر كتاب جائز نباشد چه آنكه يك عدّه از آيات قرآنى كه جزء ظواهر كتاب به حساب مىآيند ، آياتى است كه از عمل به ظن بطور مطلق نهى مىكنند مانند آيه :
وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ . . .
وَ إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً . . .
و غير ذلك اگر قرار باشد اجماع مورد نظر جواز عمل بظواهر كتاب را ثابت نمايد ، عمل به ظاهر آيات ناهيّه تثبيت خواهد شد و حجيّت ظواهر آيات ناهيه و جواز عمل به آن ، مساوى است با حرمت عمل به ظاهر كتاب ، كه مفيد ظن مىباشد بنابراين از وجوب عمل به ظاهر كتاب بتوسط اجماع ، عدم جواز عمل و حرمت عمل به ظاهر كتاب لازم خواهد شد .
و فيه . . . ج ص 66 س 20 ق ص 40 س 18 .
مرحوم شيخ دو تا جواب دارد اوّلا از اجماع مزبور يقين حاصل مىشود بر اينكه ظواهر آيات حجّت است و بدينسان آيات ناهيّه تنها حرمت عمل به بقيّه ظنون را ثابت مىنمايد و ظنون حاصل از آيات ( البته غير از آيات ناهيّه ) از تحت شمول آيات ناهيّه بيرون مىباشند به سخن ديگر از آيات ناهيّه اصلى ايجاد مىگردد مبنى بر عدم جواز عمل بظنون و بتوسط اجماع ظن حاصل از ظواهر آيات ، از تحت شمول اصل مذكور خارج مىشوند .
ثانيا : ( مع ان ظواهر الآيات . . . ) ص 66 س 21 .
اگر ظواهر آيات ناهيّه بتواند ظواهر آيات را از حجيّت ساقط نمايد ، هادم و نابودكننده خودش هم بوده و حجيّت ظواهر خود آيات ناهيّه ايضا ساقط مىشود چه آنكه آيات ناهيّه ظنّ حاصل از خود آنها را ايضا شامل خواهد شد سرانجام از حجيّت ظواهر آيات ناهيّه عدم حجيّت آن باثبات خواهد رسيد و
كلما يلزم من فرض وجوده عدمه فهو محال .