تقسيمبندى ايشان مباحثالفاظ متأخّر از مباحثاستلزامات و مندرج در مباحثحجّيت در نظر گرفته شده است .
4 . تقسيم محقّقشهيد صدر ( رحمه الله )
استاد محقّق ، شهيد صدر براى مباحث ، دو نوع تقسيمبندى پيشنهاد كردهاند و در هر دو نوع تقسيمبندى يك مقدّمه و يك خاتمه در نظر گرفتهاند . معظّمله پيشنهاد مىفرمايند كه در مقدّمه : دربارهء « حجّيتقطع » به عنوان مبدأ تصديقى علماصول بحث شود ، بهدليل اينكه كليهء مباحثاصول بهنحوى به حجّيتقطع استناد دارند و از « تعريف حكمشرعى » و « اقسام آن » به عنوان مبدأ تصوّرى مسائلعلماصول بحث شود و خاتمه به بحث دربارهء « تعارض ادلّه » اختصاص يابد .
همانگونه كه گفته شد در تقسيمبندى مسائلاصول ، دو شيوه را پيشنهاد كردهاند كه معتقدند هريك از اين دو شيوه از امتيازى برخوردار است ؛ شيوهء نخست از امتياز در بُعد نظرى و شيوهء دوم از امتياز در بُعد تطبيقىعملى برخوردار است .
با توجه به اينكه از ديدگاه شهيد صدر موضوع علماصول : ادله مشتركه استدلال فقهى است ؛ در تقسيمبندى مسائلاصول ، مىتوان از يكسو : نوع دليليت دليل را به عنوان اساس تقسيم مدّنظر گرفت و از سوى ديگر ، مىتوان : تنوّع خود دليل را اساس تقسيم قرار داد . و لهذا در نخستين تقسيمبندى پيشنهادى مرحوماستاد ، « تنوّع دليليت دليل » در نظر گرفته شده و در دومين تقسيمبندى پيشنهادى ايشان « تنوّع ذات دليل » اساس تقسيم قرار گرفته است . « 1 »
* شيوه نخست تقسيمبندى مسائلعلماصول در مدرسه مرحومشهيد صدر ( رحمه الله ) :
در اين شيوهء تقسيمبندى ، آنچه اساس تقسيم قرار گرفته تنوّع قواعد اصولى ( كه همگى بنابر نظريهء استاد ، ادلّهء مشتركهء استدلال فقهىاند ) به لحاظ نوع دليليت است ، يعنى در اساس تقسيم : نوع دليليت قاعدهء اصولى مدّ نظر قرار گرفته است . در اينجا ، تذكّر اين نكته بهجاست كه آنچه از سياق عبارات مقرّر محترم برمىآيد ، اين است كه : مقصود معظّمله از دليليت دليل ، همان است كه در گذشته به آن اشاره كرديم ؛ يعنى : اساس دلالتدليل بر مدلول خويش است . زيرا در هر دليلى كه بر مدلولى دلالت مىكند رابطهء سببيتى ميان دو تصوّر
هامش
( 1 ) . بحوث فى علم الأصول ، 57 : 1 - 62 . .