مقدمه ششم : تقسيم مسائل علم اصول
در خاتمهء مقدّمهء پيشين ، به تقسيم مسائل علم اصول اشارهء مختصرى كرديم ؛ لكن بهلحاظ اهمّيت علمى اين مبحث ، مناسب است در اين رابطه - بهطور مستقل - با رعايت اختصار ، بحث كنيم :
1 . تقسيم مرحومآخوند ( رحمه الله )
مرحومآخوند ( صاحب كفايه ) مباحثالفاظ را طى پنج مقصد بحث كرده و مباحثاستلزامات را در ضمن مباحثالفاظ بهعنوان ذيل آن مباحث ، متعرّض شده است و مباحثامارات را در مقصد سادس و مباحث اصول عمليه را در مقصد سابع و مباحثتعارض ( يا تعادل و تراجيح ) را تحت عنوان مقصد ثامن ، مورد بحث قرار داده است .
* اين تقسيمبندى چند اشكال دارد :
1 ) معلوم نيست علّت ادراج مباحث استلزامات نظير مبحث مقدّمهء واجب ضمن مباحثالفاظ چيست ؟
2 ) تسلسل و ارتباط منطقى اين مقاصد ثمانيه با يكديگر ، روشن نيست ؛
3 ) وجه تقدّم مباحث الفاظ بر مباحث امارات روشن نيست ؛ اگرچه وجه تقدّم امارات بر اصول عمليه و اين دو بر مبحث تعارض روشن است ؛
4 ) اينكه ايشان ، براى هريك از مباحث الفاظ ( نظير : اوامر ، نواهى ، عام و خاص ) مقصد مستقلّى را اختصاص داده ؛ لكن كلّيهء امارات و همچنين كلّيه اصول عمليه را در مقصد واحدى بحث كرده است ، ناموّجه بهنظر مىرسد .