6 ) محمولات اعتبارى تكليفى : كه محمولات غير تكليفى « وضعى » در آن بالتبّع مورد بحث قرار مىگيرند ؛ فقه از اين دسته علوم مىباشد ؛
7 ) محمولات اعتبارى وضعى : كه محمولات تكليفى در آن بالتّبع مورد بحث قرار مىگيرد ؛ علماصولفقه از اين دست است .
از آنچه تا كنون در زمينه تقسيمات علوم گفتيم ، جايگاه علماصول در ميان علوم به شكل زير مشخّص شد :
1 ) به لحاظ روش : علماصول ، از علومعقلىع استقرايى بهشمار مىرود ؛ يعنى علومى كه روش عقلى و روش استقرايى هر دو در آن كاربرد دارند ؛
2 ) به لحاظ منبع معرفتى ماده استدلال يا مقدّمات آن : علماصول ، از علومعقلى - نقلى بهشمار مىرود ؛ زيرا مقدّمات آن از هر دو منبع عقل و نقل برگرفته شدهاند ؛
3 ) به لحاظ معيار ارزشيابى علم : علماصول ، از علوم عقلىع استقرايىع نقلى بهشمار مىرود ؛ زيرا معيارهاى معرفتى كه در آن مورد استفاده قرار مىگيرند ، از هر سه نوع معارفند ؛
4 ) به لحاظ موضوع : علماصول ، علمى بهشمار مىرود كه موضوعش ، مادهء رفتار خطاپذير است ، به توضيحى كه داده شد ؛
5 ) به لحاظ محمول : علماصول ، علمى است كه محمولش از اعتباريات وضعى است و اعتبار تكليفى در آن تبعى است . بر خلاف فقه كه محمولش در اصل ، اعتبار تكليفى است و اعتبار وضعى در محمول آن تبعى است .
اصول فقه نوين ( فارسى ) — صفحة 27
مساهمون: الشيخ محسن الأراكي
ص٢٧