* [ 3 ] : نظريه اعتبار آليت لفظ براى معنا :
به اين نظريه در تقريرات استاد شهيد صدر اشاره شده است ؛ لكن قايل به آن معلوم نيست و در حد تتّبّعى كه در اقوال اين مسأله داشتيم به قايل آن دست نيافتيم .
حاصل اين نظريه اين است كه حقيقت وضع عبارت است از اعتبار آليت لفظ براى تصوّر معنا كه در نتيجه اعتبار آليت لفظ براى معنا دلالتلفظ بر معنا بهوجود مىآيد .
* اشكال استاد شهيد :
استاد شهيد صدر در ردّ اين نظريه همان سخنى را كه در ردّ دو نظريهء ديگر مسلك اعتبار بيان كردند ، تكرار مىكنند و حاصلش اين است كه : سببيت لفظ براى تصوّر معنا يك سببيت حقيقى و تكوينى است و اعتبار محض چه آنكه اعتبار وضع خارجى باشد يا اعتبار وحدت لفظ و معنا باشد يا اعتبار آليت لفظ براى معنا باشد نمىتواند رابطه سببيت واقعى را در خارج ميان لفظ و تصوّر معنا بهوجود آورد « 1 » .
اشكال ديگرى كه مىتوان بر اين نظريه متوجّه دانست اين است كه اگر مقصود از اعتبار آليت لفظ براى معنا اين است كه واضع لفظ خارجى را آلت براى معنا اعتبار كند كه محال است ؛ زيرا آنچه قابل اعتبار است صور ذهنيهاند ؛ زيرا تنها صور ذهنيهاند كه دست جعل و اعتبار ذهنى به آنها مىرسد و قابل اعمال تصرفات ذهنىاند و اگر مقصود ، آليت صورت لفظ براى معناست كه بايد ديد مقصود از آليت چيست ؟ اگر مقصود از آليت حكايت باشد كه صورت لفظ حاكى از ذات لفظ است و نميتواند در همان آن حاكى از ذات معنا نيز بشود ، افزون بر اينكه حكايت امرى است تكوينى و معلوم نيست چگونه با اعتبار آليت ، اين حكايت تكوينى بوجود مىآيد .
و اگر مقصود از آليت ، سببيت صورت لفظ براى معنا باشد ، اين سببيت ، بايد سببيت صورت لفظ براى صورت معنا باشد ؛ زيرا سببيت صورت لفظ براى ذات معناى خارجى
هامش
( 1 ) . همان : 78 . .