نسبش از ناحيهء پدر به امام حسن مجتبى عليه السّلام و از ناحيهء مادر به امام حسين عليه السّلام منتهى مىشود ، زيرا نسب او به حسن مثنّى عليه السّلام فرزند امام حسن عليه السّلام مىرسد كه همسرش فاطمه ، دختر امام حسين عليه السّلام بود ، از اين رو او را « ذو الحسبين » ( داراى دو حسب ) مىخواندند ، نام او على بود ، و عنوان او را چنين نگاشتهاند : « السيّد رضى الدّين ابو القاسم ، على بن ( سعد الدّين ) ابى ابراهيم موسى بن جعفر بن محمّد بن احمد بن ابى عبد اللَّه بن محمّد بن احمد بن محّمد بن طاوس . » « 1 » از اين رو كه نام يكى از اجدادش « طاوس » بود ، به سيّد بن طاوس معروف گرديد ، زيرا آن جدّش ، همانند طاوس صورتى زيبا و نمكين داشت ، ولى پاهايش همانند طاوس تناسبى با صورتش نداشت .
اين عالم ربّانى و زاهد صمدانى و محدّث خبير در نيمهء ماه محرّم سال 598 ه . ق در شهر حلّه ( واقع در كشور عراق ) ديده به جهان گشود ، و در سال 664 ه ق صبح روز دوشنبه پنجم ذى قعده در 75 سالگى در بغداد رحلت كرد . « 2 » مرقد مطهّرش در نجف اشرف است .
او در شهر حلّه نشو و نما كرد ، دروس مقدّماتى را در همان جا خواند ، او اساتيد بسيار داشت ، پدرش سعدالدّين موسى و جدّش ورّام بن ابى فراس نخعى « 3 » نقش اساسى در تربيت او داشتند كه خود مىگويد : « پدر و جدّم ورّام بيشترين نقش را در تربيت من داشتند و معلّم اخلاق و پاكزيستى من بودند . »
هامش
( 1 ) ولى سيّد بن طاوس در مقدمهء اين كتاب ( چنان كه ذكر مىشود ) نام خودش را چنين عنوان كرده است : « گفت : علىّ بن موسى بن جعفر بن محمّد بن طاوس حسينى »
( 2 ) . بعضى وفات او را در سال 668 ذكر نمودهاند . ( بحار ، ج 1 ، ص 146 ) .
( 3 ) . ورّام صاحب كتاب تنبيه الخواطر ( مجموعهء ورّام ) پدر مادر سيّد بن طاوس بود ، و مادر پدرش ( موسى ) دختر پسر شيخ طوسى بود .