در وقت گرسنگى او را سير كند ، عورتش را بپوشاند ، از گرفتاريها نجاتش دهد ، قرضش را ادا نمايد ، و چون بميرد نسبت به خانواده و فرزندانش از طرف او جانشينى كند ، ( يعنى نسبت به آنها محبّت نمايد ) 6 - « 6 » امام صادق ( ع ) فرمود : مؤمن برادر مؤمن است ، چشم و راهنماى اوست ، نسبت به او خيانت نمىكند ، ستم روا نمىدارد ، و گولش نمىزند ، و اگر وعده داد خلف وعده نمىكند .
7 - « 7 » معلىّ بن خنيس گويد : به امام صادق ( ع ) عرض كردم : حقّ مسلمان بر مسلمان چيست ؟ فرمود : براى او هفت حقّ واجب است كه همهء آنها بر عهدهء برادرش است و اگر برخى از آنها را ضايع كند از دوستى و اطاعت خدا خارج مىشود ، و براى او ( در اطاعت و بندگى خدا ) بهرهاى نيست ، عرض كردم : فدايت شوم .
آنها كدامند ؟ فرمود : اى معلّى ، ترا دوست دارم ، و مىترسم كه نتوانى حفظ و مراعات كنى ، و بدانى ولى عمل نكنى ، گفتم «
لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ
» نيرويى جز از خدا نيست ، فرمود : آسانترين حقوق اين است كه آنچه را براى خودت دوست مىدارى براى او هم دوست داشته باش ، و آنچه براى خود نمىپسندى براى او نيز نپسندى . و حقّ دوّم : اين كه از غضب او دورى و از رضايتش پيروى كنى و فرمانبردار امر او باشى .
سوم : اين كه با جان ، مال ، زبان ، و دست و قدمت او را يارى كنى .
چهارم : اين كه چشم ، و راهنما و آينهء او باشى .
پنجم : اين كه تو سير نباشى و او گرسنه ، تو سيراب نباشى و او تشنه ، تو پوشيده نباشى و او برهنه .
ششم : اين كه اگر خدمتگزار دارى و برادرت ندارد ، بر تو واجب است خدمتگزارت را بفرستى تا لباسهاى او را بشويد ، و غذايش را آماده كند ، و بسترش را
هامش
( 6 ) اصول كافى ، ص 391 و 392 .
( 7 ) اصول كافى ، ص 393 ؛ خصال صدوق ، ج 2 ، ص 6 ؛ مجالس پسر شيخ طوسى ، ص 59 .