اصحاب خويش و مردم روزگارش را موعظه مىفرمود و اين مواعظ ارزنده همواره زندهاند و اندرزهاى لازم را پيش روى مردم قرار مىدهند و آنان را از غرور و سبك مغزى برحذر مىدارند و به راه حق و راه درست دعوت مىكنند ، همچنان كه برخى از حكمتهاى جاودانهاى از آن بزرگوار به يادگار مانده است كه هدف ، اعتدال انسان در راه و رفتار و شكوفايى شخصيت آدمى است ، اينك برخى از سخنان آن بزرگوار را در اين موارد نقل مىكنيم .
( 1 )
مواعظ امام
پيش از آن كه چيزى از مواعظ امام زين العابدين عليه السّلام را نقل كنيم مايليم هدفها و غرض اصلى مواعظ آن حضرت و ساير ائمهء اطهار عليهم السّلام را به شرح زير بيان كنيم :
الف - تهذيب و اصلاح نفوس و ايجاد تمايلات ارزشمند در آنها .
ب - بر طرف ساختن عقدههاى روانى از وجود آدمى و نابود كردن تمام تمايلات فاسد و مخرب و خودخواهى ، حسد و ظلم و تجاوز به مردم .
ج - مطرح كردن عبرتهايى كه در گذرگاه تاريخ بر مردمان گذشته است از قبيل نابودى ستمگران و هلاكت خودكامگان ، براى اين كه آدمى از آنها درسهايى بياموزد تا راه زندگيش را روشن سازد و مقصد او را در زندگى اجتماعى و فردى مشخّص كند .
د - توجه دادن به خداى تعالى كه بالاترين مقصد زندگى است و اوست كه آدمى را از هر بدى و گناه نجات مىبخشد .
ه - آمادهسازى براى سراى آخرت كه منزلگاه دائمى و حقيقى انسان است ، و اين آمادگى تنها به وسيلهء عمل خير ميسر است .
اين بود برخى از اهداف نورانى مواعظ ائمه عليهم السّلام ، و اكنون به مواعظ امام زين العابدين عليه السّلام مىپردازيم :
( 2 ) 1 - امام عليه السّلام در نكوهش دنيا و زنهار از شر و فتنههاى آن