شكرگذارى بسيار از مراحم شاهنشاه ايران بجاى آورده بعد از ساعتى گاريت طلبيده صاحبى ايلچى را به دست راست و خود به دست چپ نشسته روانهء منزلى كه جهت ما معين كرده بودند شدند .
اگرچه چادر صاحبى ايلچى را برپا كرده بودند و كمال تنقيه داشت . اما به تكليف سردار به منزل معين آمده در مكانى خواص توقف و به صحبت مشغول شدند .
سردار نويد بسيار از محبت پادشاه خود مىداد كه در حين ورود شما بسامان آن با شما چنين و چنان خواهد كرد ، و بعد ده نفر از خواص خود را مأمور به مهماندارى صاحبى ايلچى كرد و خود هم اظهار نمود كه منهم يكى از مهمانداران شما خواهم بود . تعارف رسمى بسيار به عمل آورده به منزل خود رفته ، سالدات كشيكچى بسيارى تعيين كرده آمده در اطراف منزل مشغول كشيك بودند .
صاحبى ايلچى ساعتى استراحت و بعد ذريعه و نوشتجات بسيار به امناى دولت عليهء ايران قلمى و كيفيت ورود و امورات وقوعى را در آنها اظهار نمود .
روز ديگر به مصحوب فولاد بيك غلام سركار ولى عهد دولت ايران روانه نمودند .
چون در تفليس بهعلت دست تصرف روس عفت و عصمت ايام سابق از زنان ايشان برخاسته « 1 » شده و شرب خمر هم شيوع كلى بهمرسانيده بود . بعضى حضرات ايرانى كه قبل از ورود صاحبى ايلچى به تفليس آمده بودند ، بدستيارى آقا بيك دربندى مرتكب بعضى حركات ناهنجار كه نقص دولت است شده بودند . بتصور اينكه مبادا آن مطلب گوشزد غلامان و همراهانى كه از ايروان آمدهاند بشود و به وسوسهء شيطان مرتكب بعضى حركات بشوند ، صاحبى ايلچى قدغن نمودند كه احدى از همراهان را نگذارند كه داخل قلعه شوند . روز بعد باوجود امتناع آنها از معاودت ، همگى را روانهء ايروان نمودند .
عصر اين روز دو نفر از خواص سردار و آقا بيك دربندى از جانب سردار آمده وعدهء ضيافت فردا را از صاحبى ايلچى خواستند . چون به آئين ايشان نقصى ندارد ، صاحبى ايلچى قدغن فرمودند كه از منزل خود هم ناهار « 2 » معقولى ترتيب داده فردا به خانهء سردار آورده باشند ، كه در حين ضيافت صرف شود . وعدهء ضيافت به آنها داده به منزل خود رفتند .
اين روز به شب رسيد .
ولايت تفليس از بعد از زمان شاه مرحوم كه سوخته شده بود تا حال آبادى كلى بهمرسانيده و خانههاى عالى و عمارات دو طبقه و كوچه بازار از چوب دو طبقه ساختهاند .
اما چون بازار و بعضى از كوچهها عرض چندانى ندارد و كثرت خلق بسيار است اغلب اوقات كثافت « 3 » بسيار در كوچه و بازار دارد ، به حدى كه از استشمام رايحهء كثيفه « 4 » عبور تعذر كلى دارد . از اين جهت از زمان تصرف روسيه تا حال مرض و با و طاعون در آنجا بهمرسانيده غالب اوقات خلق بسيار از آنها بر طرف ميشوند .
ديگر وضع عمارات و دكاكين آنجا مرغوب نيست . دو سه حمام دارد كه در هر يك آنها چشمهء آب بسيار گرم خداآفرين جارى مىباشد . [ آبى كه ] داخل حمام مىشود از
هامش
( 1 ) - متن : برخواسته .
( 2 ) - متن : نهار
( 3 ) - متن : كسافت
( 4 ) - متن : كسيفه .