ورود ملكم به خليج فارس ، روزبهروز بر نگرانى گاردان مىافزود و چون خود نمىتوانست ، در اين مورد تصميمى اتخاذ كند پيوسته تمام وقايعى كه بر او در ايران مىگذشت به وزير روابط خارجه كشور خود اطلاع مىداد . در اين ميان بار ديگر فرستادهء امپراطور روسيه عازم ايران شد و با مواد دو نامهاى كه به عباس ميرزا و وزير او ميرزا بزرگ « 1 » نوشته بود خاطرنشان كرده بود كه هر چه زودتر يا سفيرى براى مذاكره معلوم شود يا خود را آماده حملهء روسيه كند . بار ديگر جنرال گاردان در تاريخ سوم اكتبر 1808 م ( 12 شعبان 1273 ه . ق . ) خطاب به وزير خود مىنويسد : « دربارهء ايران با اعتماد و اطمينانى كه من از روى مراسلات مارشال گودوويچ دادهام تسكين خاطر حاصل كرده ، چه ، مارشال گودوويچ قبول نموده است كه قواى خود را ، مادام كه قشون ايران به تعرض مبادرت ننمايند و فتحعلى شاه برقرار سابق در تصميم خود برضد انگليس پايدار بماند از عمليات جنگى بازدارد .
اعليحضرت فتحعلى شاه با استحضار اتحاد محكمى كه بين اعليحضرت امپراطور فرانسه و . . . امپراطور روسيه برقرار است اطمينان دارد كه الكساندر امپراطور روسيه ، بدون ايراد اشكالى ، توسط پادشاه معظم متبوع ما را در حل اختلافات بين ايران و روسيه خواهد پذيرفت ، و معاهدهء صلح بين ايران و دربار سنپترزبورگ در پاريس صورت خواهد گرفت » « 2 » . . قاصدى كه از طرف مارشال گودوويچ روانه شد ، به تبريز رسيده است ، و مراسلاتى را كه او حامل بوده ، شاهزاده عباس ميرزا فورا بهوسيلهء سوارى به طهران فرستاده ، ملاحظهء اين مراسلات اساس جميع تصورات دربار تهران را متزلزل ساخته ، و اعليحضرت و وزراى او را دچار وحشت غريبى نموده است . صدراعظم فورا مرا احضار كرد و مراسلهاى را كه مارشال به عباس ميرزا و وزير او ميرزا بزرگ نوشته بود به من نشان داد . . . به من گفت كه كنت گودوويچ در مراسلات خود صريحا اظهار داشته است كه امپراطور الكساندر از قبول وساطت فرانسه سرپيچيده و در دفعهء آخر به اطلاع دربار تهران رسانيده است كه اگر اعليحضرت شاه يا شاهزاده عباس ميرزا بدون فوت وقت ، نمايندگان خود را براى امضاى معاهده نفرستند به خاك ايران حملهور خواهد شد » « 3 » در ضمن مىافزايد دولت روس در نظر دارد خط مرزى سرحد دو دولت را « تا ساحل آرپاچاى و كولاوارس به سمت جلو آورده و نتيجه قبول آن تسليم شهر و ناحيهء ايروان و اوچمياذين ( اوچ كليسا ) است از طرف ايران .
با اين پيشنهاد بنابه اظهار صدراعظم ، دولت روسيه با استقلال ممالك حاضرهء ايران كه اعليحضرت ناپلئون بهموجب مادهء دوم معاهده آن را ضمانت كرده ، لطمه وارد مىنمايد . اعليحضرت فتحعلى شاه حقا انتظار دارد كه بهموجب اين ماده و مواد سوم و چهارم همين معاهده شما بايد همانطورى كه شايسته شأن يك نفر سفير پادشاهى كه به وفاى عهد مشهور است مارشال گودوويچ را واداريد كه نظريات خود را نسبت به ايران
هامش
( 1 ) - ميرزا بزرگ - ميرزا عيسى خان فراهانى معروف به ميرزاى وزير و ميرزا بزرگ پدر ميرزا ابو القاسم قائممقام فراهانى .
( 2 - 3 ) - همان كتاب صفحه 104 .