حقوق پدر و مادر بيان كرده بود ، حقوق ديگرى را افزوده است كه عبارتند از :
1 - فرزند بايد در حضور پدر و مادر صدايش را آرام كرده و با آنها بلند حرف نزند .
2 - اخلاق و رفتارش دلپسند بوده و با ايشان با درشتى و تندى برخورد نكند .
3 - دلش نسبت به ايشان از مهر و محبّت و رأفت آكنده باشد .
4 - به خاطر نيكيها و محبتها كه در دوران خردساليش كشيدهاند - در آن حال كه او سخت نيازمند به مراقبت و تربيت ايشان بوده است - براى آنها طلب مغفرت و آمرزش كند .
5 - از خداوند به خاطر اذيّت و آزارى كه به ايشان رسانيده و يا باعث نارضايتى آنها شده و يا در اداى حقوق آنان كوتاهى نموده است ، درخواست كند تا اجر و ثواب فراوان مقرر فرمايد . در عالم تربيت ، نمونهاى از اين آداب كه باعث افتخار انسانند و زندگى آدمى را روشن مىسازند ، وجود ندارد و دوباره به بند ديگرى از سخنان امام عليه السلام گوش فرا مىدهيم :
( 1 ) اللّهمّ و ما تعدّيا عليّ فيه من قول او اسرفا عليّ فيه من فعل ، او ضيّعاه لي من حقّ ، او قصّرا بي عنه واجب فقد وهبته لهما ، وجدت به عليهما ، و رغبت اليك في وضع تبعته عنهما ، فانّي لا أتّهمهما على نفسي ، و لا استبطئهما في برّي ، و لا أكره ما تولّياه من أمري يا ربّ ، فهما أوجب حقّا عليّ ، و اقدم احسانا اليّ ، و اعظم منّة لديّ من ان اقاصّهما بعدل او اجازيهما على مثل ، اين اذا يا الهي طول شغلهما بتربيتي ؟ ! و اين شدّة تعبهما في حراستي ؟ ! و اين اقتارهما على انفسهما للتّوسعة عليّ ؟ ! هيهات ما يستوفيان منّي حقّهما ، و لا أدرك ما يجب عليّ لهما ، و لا انا بقاض وظيفة خدمتهما . . . فصلّ على محمّد
حياة الإمام زين العابدين ( ع ) ( تحليلى از زندگانى امام سجاد ع ) ( فارسي ) — صفحة 78
مساهمون: الشيخ باقر شريف القرشي
ص٧٨