از باب اطاعت درآمدند . پادشاه مزبور امر بتخليه نارين قلعه كرد ، و سه هزار تفنگچى كه روسيه آن را سالدات گويند باستحفاظ آنجا گماشته ، بادكوبه 166 و ساليان 167 را نيز * متصرف 168 و به همان اخذ و مقاطعه مال الوجهات حسابى * « 1 » اكتفاء كرده ، معاودت بمقر سلطنت نمود .
[ 8 - تسلط و استيلاء روميه است بر ممالك آذربايجان ]
ديگر تسلط و استيلاء روميه است بر ممالك آذربايجان ، توضيح اين مقال آنكه : بعد از حركت شاه طهماسب از قزوين بجانب تبريز ، از دولت عثمانى ابراهيم پاشا حاكم ارزنة الروم 169 به گرجستان 170 ، و عارف احمد پاشا به ايروان ، و عبد اللّه پاشا كوپرلى اوغلى و حسن پاشا والى بغداد به كرمانشاهان و همدان مأمور گشته ، هريك باعساكر بىشمار از حدود خود رايت عزيمت برافراخته ، و آن درياى لشكر شش جهت آذربايجان را بچار موجهء 171 حيرت درانداختند . ابراهيم پاشا ، تفليس 172 را بحيطهء ضبط درآورد ، عارف پاشا به ايروان درآمده ، چهار ماه قلعه را محصور ، چون از جانب اعيان دولت امدادى متصور نبود ، اهالى آنجا طالب امان شده ، قلعه را سپردند .
عبد اللّه پاشا كوپرلى اوغلى هم در آن سال بعزم تسخير تبريز و ايروان 173 حركت كرد . در حينى كه موكب شاهى در اردبيل توقف داشت ، او بر سر تبريز آمده ، چون صورت تسخير آنجا در آن سال در آيينهء مراد روى ننمود ، عطف عنان كرده ، در خوى 174 و سلماس 175 قشلاق ، و در سال ديگر بازگشته ، بقهر و غلبه بر آن بلده مستولى گشته ، و اهالى آنجا را عموما از تيغ تيز گذرانيد . حسن پاشا والى بغداد نيز رايت عزيمت بجانب كرمانشاهان افراخت ، و در كرمانشاهان بعد از چند روزى پيمانهء عمرش تمام شده ، و بدار البقا شتافت . احمد پاشا پسرش از دربار عثمانى سرعسكر و عازم تسخير همدان شد . فريدون خان مكرى كه در آن اوان حاكم همدان بود ، ببهانهء جنگ بيرون رفته ، باحمد پاشا
هامش
( 1 ) - در نسخهء « ح » عبارت بين دو ستاره چنين است : « متصرف و به همان اخذ مال كافى . »