و دبابه كه حكم توپخانه و تانك امروزى را داشت ، ميسر نبود و مسلمانان چيزى از اين ابزار و آلات ندشتند و تنها در صورتى مىتوانستند با دشمن درگير شوند كه از دژها خارج گردند و گرنه كار تنها به تيراندازى طرفين خلاصه مىشد . با اين حال ، مسلمانان با شيوههاى گوناگون اين مشكل را حل كردند .
الف - تصرف واستفاده از غنيمتهاى جنگى
سپاه اسلام در يك مرحله از عمليات با اطلاعاتى كه از طريق يكى از افراد دشمن به دست آوردند ، يكى از قلعهها را گشودند و تمام ابزار و آلات جنگى آن را به غنيمت گرفتند كه از آن جمله چند منجنيق بود . رسول خدا ( ص ) دستور داد تا منجنيقها را مرمت كرده و براى گشودن ديگر قلعهها به كار گرفتند . « 1 »
ب - نفوذ به درون دژها
شيوهء جنگى يهوديان اين بود كه از قلعهها بيرون مىآمدند و با مسلمانان نبرد مىكردند . وقتى هم كار بر آنها دشوار مىشد به دژها پناه برده ، درها را مىبستند .
بنابراين ، يكى از راههاى ورود به دژها اين بود كه وقتى يهوديان مىگريختند به آنها مهلت بستن دروازهء دژ را ندهند و خود همراهشان وارد شوند . هنگام جنگ عليه يكى از دژها ، مسلمانان اين تاكتيك را به كار گرفتند . پس از چند روز نبرد كه طرفين بشدت خسته شده بودند و مسلمانان بويژه از كمبود آذوقه رنج مىبردند ، سپاه اسلام در وقت فرار يهوديان به درون دژ ، فرصت بستندرب رابه آنان نداده ، همراهشان به درون دژ رفتند و آن را گشودند . « 2 »
ج - بستن چشمههاى آب
يكى ديگر از دژها به وسيلهء مسلمانان محاصره شد ، اما به دليل استوارى آن كار پيش نمىرفت . در اين وقت يكى از يهوديان آمد و گزارش داد كه گشودن اين دژ ممكن نيست
هامش
( 1 ) - مغازى ، مترجم ، ج 2 ، ص 493 .
( 2 ) - همان ، ص 502 - 507 .