درس نهم : پايان جنگ احزاب ، آغاز تهاجمات اسلام
جنگ احزاب در تاريخ جنگهاى پيامبر ( ص ) يك نقطهء عطف به شمار مىرود . پيش از آن مسلمانان در طول نبردهاى گوناگون ، صلابت و استوارى خود را نشان دادند ، اما نيروهاى كفر نيز توانمند بودند و عليه حكومت اسلامى فعاليت سياسى - نظامى داشتند .
وضع اقتصادى مسلمانان نيز رضايت بخش نبود ، زيرا فرصت پرداختن به كارهاى اقتصادى را نداشتند . منابع درآمد حكومت اسلامى نيز اندك بود و كفاف هزينههاى جنگهاى پياپى را نمىداد . گرايش مردم به اسلام اندك بود و عدّه زيادى بودند كه انتظار سقوط حكومت اسلامى و برچيده شدن بساط اسلام را مىكشيدند .
پس از جنگ احزاب ، اوضاع دگرگون شد . اتحاد سياسى مخالفان اسلام از بين رفت .
قدرت نظامى آنان رو به ضعف نهاد و از توان اقتصادىشان كاسته شد . درمقابل ، وضع سياسى ، اقتصادى و نظامى حكومت اسلامى رو به بهبود نهاد و روند گرايش به اسلام شتاب گرفت . اميدهاى دشمنان اسلام به نوميدى تبديل شد و شب تيرهء جاهليت رفت كه جايش را به روز روشن اسلام بدهد .
صحنهء پيكار احزاب در ابتدا براى مسلمانان ترسناك و يأسآور بود ، مؤمنان به سختى مورد آزمايش قرار گرفتند ، دلها تكان خورد و تعدادى از افراد در وعدههاى خداوند ترديد كردند .
« . . . وَ اذْ زاغَتِ الْابْصارُ وَ بَلَغَتِ القُلُوبُ الْحَناجِرَ وَ تَظُنّوُنَ بِاللَّهِ الظُّنُونا * هُنالِكَ ابْتُلِىَ الْمُؤْمِنُونَ وَ زُلْزِلُوا زِلْزالًا شَديداً » « 1 »
هامش
( 1 ) - احزاب ، آيات 10 - 11 .