استعداد دو نيرو
تعداد لشكر احزاب ده هزار تن و فرماندهى آنها با ابوسفيان بود . از آنجا كه مسلمانان حالت دفاعى داشتند ، نسبت به نيروها گزينشى صورت نگرفت و هر كس توانايى كار داشت ، در امر دفاع شركت جست . مردان در خط مقدم سرگرم كندن خندق و ايجاد استحكامات دفاعى بودند و زنان و كودكان به كار تداركات و تأمين آذوقهء رزمندگان اشتغال داشتند . « 1 »
اقدامهاى نظامى پيامبر پيش از رسيدن احزاب
از آنجا كه در جنگ احد مسلمانان شكست خوردند ، هنگام رسيدن سپاه احزاب كسى سخنى از رفتن به بيرون شهر به ميان نياورد . رسول خدا ( ص ) به اصطلاح امروز آماده باش صددرصد اعلام كرده بود و بىاجازهء حضرتش كسى حق نداشت ، جبهه را ترك كند .
قرآن كريم در اين باره مىفرمايد :
« انَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اذا كانوُا مَعَهُ عَلى امْرٍ جامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ . . . » « 2 »
همانا مؤمنان ( راستين ) كسانى هستند كه به خدا و رسولش ايمان آوردند و گاهى كه با او در كار مهمى باشند ، تا اجازه نگيرند ، نمىروند .
پيامبر خدا ( ص ) دربارهء دفاع با اصحاب خود به مشورت و رايزنى پرداخت . سلمان فارسى كه يك ايرانى با تجربه بود ، كندن خندق در نقاط آسيبپذير شهر را پيشنهاد كرد و به تصويب رسيد . « 3 »
هامش
( 1 ) - براى آگاهى بيشتر ر . ك . السيرة النبويه ، ج 3 ، ص 224 .
( 2 ) - نور ، آيهء 62 .
( 3 ) - السيرة النبويه ، ج 3 ، ص 235 .