احد ، آزمون پيكارگران و مدعيان
خداوند بزرگ درجهء ايمان مؤمنان را به شيوههاى گوناگون مىآزمايد كه يكى از آنها جهاد است . جنگ احد براى مؤمنان يك آزمون بزرگ بود ، بويژه براى آن عده كه در جنگ بدر شركت نداشته ، آرزوى شهادت مىكردند ، اما همين كه كار جنگ احد دشوار شد ، پا به فرار نهاده پيامبر خدا ( ص ) را ترك كردند . « 1 »
قرآن كريم در اين باره مىفرمايد :
« امْ حَسِبْتُمْ انْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ يَعْلَمَ الصَّابِرينَ * وَ لَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ انْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأيْتُمُوهُ وَ انْتُمْ تَنْظُرُونَ » « 2 »
آيا گمان كرديد كه به بهشت مىرويد پيش از آنكه خداوند كسانى از شما را كه جهاد كردند ، بازشناسد و صبر كنندگان را معلوم بدارد . شما همان كسانى هستيد كه پيش از آن كه دستور جهاد براى مسلمين بيايد با كمال شوق آرزوى جهاد و كشتهشدن در راه دين را مىكرديد پس چگونه امروز كه به جهاد مأمور شديد سخت از مرگ نگران مىشويد .
غزوهء حَمْراء الاسد
هنوز مسلمانان در حال مداواى مجروحان جنگ احد بودند كه رسول خدا ( ص ) براى تعقيب دشمن فرمان حركت داد و قيد كرد تنها كسانى بايد به جنگ بيايند كه در احد شركت داشتهاند . « 3 »
برخى از دلايلى كه در توجيه اين دستور مىتوان ذكر كرد ، اينهاست :
1 - انگيزهء كسانى كه در احد شركت كرده بودند ، براى گرفتن انتقام از دشمن قويتر بود .
2 - اعتماد به نفس كسانى كه در جنگ صدمه خورده بودند ، افزايش مىيافت .
هامش
( 1 ) - ر . ك . ترجمهء تفسير مجمع البيان ، طبرسى ، ابوعلى ، ترجمه سيد ابراهيم ميرباقرى ، ج 4 ، ص 272 - 273 ، مؤسسه انتشارات فراهانى .
( 2 ) - آل عمران ، آيات 142 - 143 .
( 3 ) - السيرة النبويه ، ج 3 ، ص 107 .