جنگ ، خونخواهى رسول خدا ( ص ) از كشتگان جنگ موته بويژه حضرت جعفربنابى طالب بود . « 1 » عدهاى ديگر معتقدند علت بروز اين جنگ ، لشكركشى امپراتورى روم به قصد تهاجم به حكومت اسلامى بوده است . اينان مىگويند : رسول خدا ( ص ) به وسيلهء بازرگانهايى كه به مدينه آمده بودند ، باخبر شد كه روميان قصد تهاجم به مدينه را دارند .
حضرتش پيشدستى كرد و قبل از هر گونه حركتى در خاك دشمن به سراغش رفت . « 2 »
اين دو ديدگاه با هم قابل جمع است ، به اين ترتيب كه بگوييم : رسول خدا ( ص ) فكر انتقام گرفتن از روميان را در سر داشت و زمانى كه دولت اسلامى نيرومند شد ، هم موقعيت فراهم گرديد و هم بهانه به دست آمد .
ب - جنگ دشوار
جنگ تبوك دشوارترين جنهگاى روزگار پيامبر ( ص ) بود . مسلمانان براى رسيدن به مرزهاى روم بايد از صحرايى بىپايان و پرخطر مىگذشتند . چند علت بود كه جنگ را در نظر مسلمانان ناخوشايند جلوه مىداد : مردم در سختى بودند ، گرما شديد بود ، سرزمينى را كه بايد مىپيمودند باير و شورهزار بود . اين در حالى بود كه فصل چيدن خرما فرا رسيده بود مردم دوست مىداشتند زير سايه درختان باشند و از ميوهها استفاده كنند . « 3 »
رسول خدا ( ص ) در طول راه دستورهاى لازم را صادر مىكرد و مواردى كه براى حفظ سلامت رزمندگان لازم بود ، گوشزد مىكرد . از جمله ، وقتى به جايگاه قوم ثمود رسيد ، به اصحابش دستور داد كه از آب آنجا ننوشند و با آن وضو نسازند و اگر از آن خمير ساختهاند ، آن را دور بيندازند يا به شتران بدهند ، ولى خود از آن چيزى نخورند .
همچنين حضرتش دستور داد كه افراد نبايد شبانه جز با همراه بيرون بروند تجربه نشان داد كه هر كس از اين دستورها سرپيچى كرد ، گرفتار مشكل شد . « 4 »
هامش
( 1 ) - تاريخ يعقوبى ، احمد بن ابى يعقوب ، ترجمهء آيتى ، ج 1 ، ص 429 ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب .
( 2 ) - الكامل فى التاريخ ، ج 2 ، ص 277 .
( 3 ) - السيرة النبويه ، ج 4 ، ص 159 .
( 4 ) - براى آگاهى بيشتر ر . ك . كامل ، ج 2 ، ص 279 .