پيامبر ( ص ) اعلام كرد كه مردم بايد گذشته را از ياد ببرند و پاى كينههاى روزگار جاهليت را به دورهء اسلام نكشند . اين پيام كه نشانگر بزرگوارى پيامبر ( ص ) و گذشت اسلامى بود آثار بسيار سودمندى به جاى گذاشت و مكيان را براى هميشه از خطر انتقامخواهى مسلمانان آسوده خاطر ساخت . « 1 »
پيامد اين گذشت و بزرگوارى اين بود كه هيچ كس به فكر اعمال ضدانقلابى نيفتاد ، حتى تعدادى از آنها كه از ترس گريخته بودند ، وقتى خبر بزرگوارى پيامبر ( ص ) را شنيدند ، بازگشتند . اين رفتار چنان تأثيرى بر مكيان نهاد كه در جنگ حنين كه چند روز پس از فتح مكه آغاز شد ، همراه وى شركت كردند ، هر چند ايمان واقعى در دلشان رسوخ نكرده بود . « 2 »
تصور مىشد كه رسول خدا ( ص ) از اين پس مكه را به مركزيت حكومت برگزيند ، امّا چنين نكرد و همراه يارانى كه در روزگار سختى وى را يارى كرده بودند ، به مدينه بازگشت . به اين ترتيب ، نظام سياسى و ادارى اين شهر دگرگون شد و از اين پس بايد تابع مقررات اسلامى مىبود . ابوسفيان از رياست افتاد و خاندان اميّه كنار زده شدند . رسول خدا ( ص ) فرماندارى از جانب خود بر مكه گماشت تا به امور آن رسيدگى كند . همچنين يكى از معلمان قرآن را مأمور كرد ، تعاليم اسلام را به مردم بياموزد . « 3 »
هامش
( 1 ) - براى آگاهى بيشتر ر . ك . السيرة النبويه ، ج 4 ، ص 51 - 58 .
( 2 ) - تاريخ پيامبر اسلام ، ص 517 .
( 3 ) - السيرة النبويه ، ج 4 ، ص 143 .