فصل سوم بين النهرين ( عراق ، جزيره )
عراق
ناحيه رسوبى پهناورى كه يونانيان به آن « مزوپوتاميا » « 1 » مىگفتند از رسوبات دو رود دجله و فرات به وجود آمده است . ترتيب آبيارى مسلمانان در عراق ، كه از ساسانيان به ارث برده بودند ، ناحيهء عراق را يكى از خرمترين بلاد معمور جهان ساخته بود . اعراب مسلمان جلگهء بينالنهرين را از مازاد آب فرات كه به چندين نهر مىريخت و در جلگهء بينالنهرين جارى مىشد و به دجله مىريخت ، آبيارى مىكردند . عربهاى مسلمان بينالنهرين را به دو ناحيه تقسيم مىكردند :
ناحيهء سفلى و ناحيهء عليا
ناحيهء سفلى سرزمينى بود با خاك رسوبى حاصلخيز كه در روزگار قديم به بابل معروف بود . بينالنهرين سفلى را عراق نيز مىناميدند و مرز شمالى آن خطى فرضى بود كه از مشرق به مغرب ( از تكريت در ساحل دجله به انبار در ساحل فرات ) كشيده و به فرات ختم مىشد . اين خط فرضى در محلى كه اين دو رودخانه در جلگه بينالنهرين به هم نزديك مىشدند ، قرار داشت . در شمال ناحيهء سفلى يا سرزمين رسوبى ، سرزمين سخت و سنگلاخ بينالنهرين عليا قرار داشت كه در روزگار قديم آن را نينوا مىخواندند .
بينالنهرين عليا را عربهاى مسلمان ، جزيره مىناميدند ؛ چون دشتهاى پهناور آن
هامش
( 1 ) .Mesopotamia: بينالنهرين .