على ( ع ) به هنگام جنگ بدر نازل شد ، منظور از
« اجْتَرَحُوا السَّيِّئاتِ »
عتبه ، شيبه و وليد بن مغيره است و مقصود از « و الذين
آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ »
على ( ع ) مىباشد .
( 1 ) از جمله در سورهء واقعه ، اين آيه است :
« وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ »
« 1 » سعيد بن جبير از ابن عبّاس روايت كرده است كه نخستين كسى كه با رسول خدا ( ص ) نماز گزارد على ( ع ) بود و دربارهء آن حضرت اين آيه نازل شده است .
( 2 ) از آن جمله ، اين آيه در سورهء مجادله :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً »
« 2 » عالمان تأويل قرآن مىگويند : اين آيه دربارهء على ( ع ) نازل شد كه يك دينار صدقه داد سپس با پيامبر ( ص ) نجوا كرد مسلمانان ديگر هم از او تقليد كردند آنگاه از جانب خدا رخصت رسيد ، و ابو اسحاق ثعلبى در تفسيرش به اين داستان اشاره نمود و نيز از قول ابن عبّاس نقل كرده است كه مردم از پيامبر ( ص ) سؤال مىكردند و در پرسش زياده روى مىنمودند ، خداوند ايشان را وسيلهء اين آيه ادب كرد . ثعلبى از قول مجاهد نقل كرده است كه گفت : مردم از گفتگوى خصوصى ( در گوشى حرف زدن ) ممنوع شدند مگر كه صدقه دهند ؛ بنا بر اين كسى جز على بن ابى طالب كه جلوتر دينارى را صدقه داده بود با پيامبر ( ص ) نجوا نكرد .
( 3 ) ابن عبّاس مىگويد : على ( ع ) فرمود : « در قرآن آيهاى است كه نه كسى پيش از من به آن عمل كرده و نه پس از من عمل خواهد كرد » و اين آيه را تلاوت كرد ، و در روايتى از آن حضرت آمده است . « وقتى كه اين آيه نازل شد رسول خدا ( ص ) مرا طلبيد و فرمود : نظر تو چيست ؟ يك دينار ( صدقه ) را مىپسندى ؟ عرض كردم : مردم توانايى آن را ندارند ، فرمود :
پس بايد چقدر باشد ؟ گفتم : يك دانهء گندم يا جو ! فرمود : تو تنگدستى ! - ابن عبّاس مىگويد :
آنگاه اين - آيه نازل شد :
« أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقاتٍ . . . »
« 3 » على ( ع ) فرمود :
هامش
( 1 ) واقعه ( 56 ) آيهء 10 : و سومين گروه پيشگامان پيشگام .
( 2 ) مجادله ( 58 ) آيهء 12 : اى كسانى كه ايمان آوردهايد هنگامى كه مىخواهيد با رسول خدا نجوا كنيد قبل از آن صدقهاى ( در راه خدا ) بدهيد .
( 3 ) مجادله ( 58 ) آيهء 13 : آيا ترسيديد كه فقير شويد و از دادن صدقات قبل از نجوى خوددارى كرديد .