و ثروت مردمش اطلاعات مفصل و بسيار جالبى ميدهد استخرى است .
ناگفته نماند كه پيش از او نويسندگان ديگرى چون سليمان « 10 » ابن خردادبه « 11 » قدامة بن جعفر « 12 » يعقوبى « 13 » ابن فقيه همدانى « 14 » ابو زيد سيرافى « 15 » مسعودى « 16 » و ديگر جغرافيانويسان و مورخين در نوشتههاى خود از سيراف نامبردهاند .
اما آنچه استخرى در كتاب مسالك و ممالك خود ، در پيرامون سيراف نوشته ، از همه كاملتر است . بطور مثال سليمان كه كتاب خود را ( 237 ه . ) نوشته است درباره سيراف مىنويسد :
« ايستگاه سفاين تجارتى چين در امپراطورى ممالك اسلامى سيراف است ، و معمولا واردات و صادرات چين يا خاورميانه و نزديك ، در اين بندرگاه بزرگ متمركز مىباشد . بطور كلى كالاهاى صادره از كشورهاى اسلامى از بصره و عمان و ديگر بنادر ( خليج فارس ) ، در سيراف بسفاين چينى انتقال داده مىشود « 17 » . »
نويسنده ناشناس كتاب « حدود العالم من المشرق الى المغرب » كه در حدود سال ( 327 هجرى ) نوشته شده است مىنويسد :
« سيراف شهرى بزرگست و گرمسيرست و هوائى درست دارد و جاى بازرگانانست و بارگاه پارس است « 18 » . »
هامش
( 10 ) - كتاب سلسله التواريخ يا شگفتيهاى جهان باستان .
( 11 ) - المسالك و الممالك .
( 12 ) - كتاب الخراج .
( 13 ) - البلدان .
( 14 ) - مختصر كتاب البلدان .
( 15 ) - ذيل كتاب سلسله التواريخ .
( 16 ) - مروج الذهت .
( 17 ) - شگفتهاى جهان باستان ص 33 - ترجمه محمد لوى عباسى .
( 18 ) - حدود العالم ص 131 - بكوشش دكتر منوچهر ستوده .