گذشته از مدارك باستانشناسى ، مدارك تاريخى نيز ادامه سنن سوگوارى و به خاك سپردن مردگان را ، بشيوهاى كه تا حدى زيادى برپايه آداب گذشته قرار دارد و با آداب اسلامى مغاير است نشان ميدهد .
مقدسى درباره آداب به خاك سپردن مردگان در فارس مىنويسد :
« در فارس بهنگام تشيع جنازه مردان پيش جنازه و زنان در پشت آن حركت ميكنند . و در خوزستان در طرفين جنازه ميروند و در مراسم درگذشت و بر مقابر طبل و نى ميزنند .
در ايران رفتن بر گورستان و ختم قرآن معمول نيست ، و براى عزادارى سه روز در مسجد بسوگوارى مىنشينند « 254 » . »
آنچه مقدسى مىنويسد در پارهاى موارد كاملا مغاير مراسم و آداب مسلمانان است . از آن جمله حركت كردن در پيشاپيش جنازه ، شركت زنان در تشيع و نواختن طبل و نى . و باز در مورد آداب مردم خراسان مىنويسد :
« رسوم آنان در بسيارى موارد مخالف رسوم سرزمينهاى عرب است از جمله آنكه آنان مردگان را بهنگام دفن رو به قبله ميگيرند ( صاحبان رأى و حديث ) مگر شيعيان كه آنان مردگان را سل ميكنند .
وى كه با شگفتى از اين رسوم ياد مىكند مىافزايد كه پرسيدم از يكى از مردم ابيورد كه شما بر مذهب شافعى هستيد و در ديار خود امرتان با خودتان است ، پس چرا مردگان خود را سل نمىكنيد ، و او پاسخ داد كه ما از شيعيان پيروى نميكنيم و با مسلمانان مخالفت ؟ » .
براى روشن شدن موضوع آنچه را كه مقدسى نوشته در زير ميآوريم .
« و رسومهم تخالف رسوم اقاليم العرب فى اكثر الاشياء منها انهم ياخذون الميت عند الدفن من قبل القبله صاحب الرى منهم و الحديث الاليشعه فانهم يسلونه و قلت يوما لا هل ابيورد انتم قوم على مذهب الشافعى رحه و الامر لكم فى بلاد كم فلم لا تسلون الميت سلا قالو ما كنا لنتابع الشيعة و تخالف المسلمين « 255 » .
هامش
( 254 ) - احسن التقاسيم - ص 440 .
( 255 ) - احسن التقاسيم ص 337 .