مدينه باصحاب الحديث معروف شدهاند « 243 » . »
بنابراين عدم آگاهى بسنن مذهبى آن هم در امرى چون آداب تدفين ، ميتواند خود يكى از علل قبلى نبودن پارهاى از گورهاى قبرستان سيراف به حساب آيد .
3 - شناسائى قبله
يكى از علل ديگر قبلى نبودن گورهاى سيراف ميتواند عدم شناسائى قبله باشد . اگر گمان بريم كه وجوب استقبال قبله مورد توجه مردم بوده لازمه آن شناسائى قبله است ، كه بموجب اسنادى كه از آن ياد خواهيم كرد حتى خواص بدرستى بر آن آگاه نبودهاند .
شناسائى قبله نه تنها در نخستين سدههاى اسلامى بطور دقيق امكانپذير نبود ، بلكه در سدههاى بعد نيز جهت قبله را نميتوانستند درست تعين كنند .
چنان كه محراب بسيارى از مساجد مهم ايران چون مسجد جامع يزد ، مسجد فهرج ، مسجد عز آباد ، مسجد ساوه و بسيارى از مساجد ديگر بطور دقيق بسوى قبله نيست ، و گاهى هر مسجد چند محراب دارد كه پارهاى به كلى با قبله مغايرت دارد « 244 » .
مدارك تاريخى و باستانشناسى بسيارى در دست است كه اين امر را ثابت مىكند .
مقدسى در كتاب احسن التقاسم در فصل خوزستان مىنويسد :
قبله شهرهاى خوزستان نادرست است . بويژه در بصنا و هنگاميكه من از خوزستان ببصره بازگشتم دوستى به شوخى مرا گفت كه دوباره بخوان نمازهائى را كه بخوزستان خواندهاى ، زيرا آنها بجانب قبله نبوده است « 245 » .
هامش
( 243 ) - راهنماى مذهب شافعى - حاج سيد محمد شيخ الاسلام كردستان ص 7 چاپ دانشگاه .
( 244 ) - از همكار دانشمند آقاى مهندس محمد كريم پيرنيا براى اطلاعاتى كه در اين مورد بنگارنده دادند سپاسگزارم .
( 245 ) - احسن التقاسيم ص 425 .