آمده است :
« تمت كتابت . . . ( تاريخ الافرنج ) على يد العبد الفقير عبد اللّه بن لطف اللّه المدعو بحافظ ابرو فى شهر شعبان ( ؟ ) 819 » .
ناگفته نمانيم كه بر پايان بخش اسماعيليّه از جامع التّواريخ نيز چنين آمده است :
« تمام شد تاريخ اسمعيليه و نزاريه از مصنفات مخدوم اعظم اعدل سلطان الوزراء فى العالم رشيد الحق و الدّنيا و الدّين عماد الاسلام و المسلمين اعزّ اللّه انصار دولته به يارى بارى عزّ اسمه فى اواخر جمادى الآخر لسنة اربع عشرة و سبعمايه به خط العبد المسكانى الحافظ و الحمد لوليّه و الصلاة و السّلام على نبيّه محمّد و آله الطيبين الطاهرين اجمعين » .
از اين نگاشته پيداست كه اين نسخه را نيز رشيد الدّين براى خود امر به نوشتن داده است ؛ و حافظ ابرو در فرجام بر متن در درون دايرهاى تذهيب شده با رنگهاى روشن افزوده و چنين نوشته است :
« برسم خزانة السلطان الاعظم شاهرخ سلطان خلد ملكه » .
نسخهء 1653 ( تو ) مانند نسخهء اساس ما نسخهاى كهن و بااعتبار است ، ولى هنگامى كه به دست حافظ ابرو رسيده بود ، فرسوده و با پارگيهايى بوده كه بر سر آن به كاغذ مرمّت شده است ؛ و مىتوان با مقابله كاستيهاى نسخهء اساس را به اصلاح آورد . ويژگيهاى اين نسخه قرين و همتاى نسخهء اساس است .
* ويژگيهاى نسخهء تو :
- ا ، آ را يكسان مىنگارد :
از ، ان ، اندرون .
- ب و پ را همسان مىنويسد و گاه پ را به سه نقطه : بسپرد ،
جامع التواريخ ( تاريخ سامانيان وبويهيان وغزنويان ) ( فارسى ) — صفحة مقدمهء مصحح 21
مساهمون: رشيد الدين فضل الله همدانى
صمقدمهء مصحح ٢١