و قابوس به سمت عدل و رأفت و انصاف و معدلت آراسته بود ، و در فنون علوم و آداب متبحّر ، و در جمع ميان درابت شمشير و ذلاقت قلم متفرّد ، و رسائل او در اطراف و اكناف عالم مشهور و مذكور ، و اللّه اعلم بالصّواب . [ 45 ]
ذكر موافقت سلطان با ايلك خان و به مخاصمت رسيدن ايشان به عاقبت
چون سلطان محمود عرصهء خراسان از معارضان پاك گردانيد ، و معاندان آل سامان را نيست كرد ، ايلك خان ماوراء النّهر با تصرّف گرفت ، و ملوك آل سامان و اولاد و اخلاف ايشان را به دست آورد ، و آن خطّه از ارومه و جرثومهء ايشان خالى كرد . به سلطان فتح نامه نوشت ، و او را بر وراثت ملك خراسان تهنيت كرد ، و در شعب هوا و سلك ولاى او قدم گزارد ، و ميان ايشان وصلتى رفت ، و اسباب ممازجت و مواشجت مستحكم شد ، و ذات البين از صدق و داد به محض اتّحاد رسيد .
و در وقت آنكه سلطان از بهر دفع منتصر به نيشابور آمد ابو الطيّب سهل ابن [ محمّد بن ] سليمان صعلوكى را كه امام حديث بود ، به رسالت به ايلك خان فرستاد ، و در خطبهء كريمهاى از كرائم او رغبت نمود ، و بيش از حدّ و عدّ و حصر و مرّ نفايس اموال [ در صحبت او بفرستاد ] از شفشههاى زر و ياقوتهاى بهرمان و عقايل درّ و مرجان و تختههاى جامه و بيضههاى عنبر و اوانى زر و سيم مشحون به شمامات كافور و ديگر محمولات ديار هند از درختهاى عود و تيغهاى بلارك و پيلان جنگى آراسته به انواع ملابس و مناطق مرصّع كه وهم در وصف جواهر آن خيره مىشد ، و چشم در تلألؤ لآلى آن تيره مىگشت ، و اسپان نامدار با زين و سرفسار زر .
چون امام ابو الطيّب به ديار ترك رسيد ، به مورد او اهتزاز و ارتياح فزودند ،