آوردند ، و بدان سبب حكايات آن در اين تاريخ آوردن ضرورى بود .
پادشاه اسلام ، خلّد ملكه ، فرمود تا تواريخ احوال آن مملكت و پادشاهان آنجا بر سبيل ايجاز و اختصار الحاق كرده شود . بر وفق فرمان نافذ ، لا زال نافذا و مطاعا ، از حكماى ختاى « 1 » : ليتاجى « 2 » و كمسون « 3 » نام ، كه هر دو بر علم طب و نجوم و تاريخ ختاى واقفاند ، و بعضى از آن كتب از ختاى با خود آورده و آن معانى را مستحضر ، كتب تواريخ كه داشتند حاضر گردانيدند و تقرير كرد ، كه هرچند تاريخ اهل ختاى عظيم قديم است ، و عدد سالها و ادوار ايشان ، به موجبى كه پيش از اين با خواجه نصير الدّين تقرير كردهاند ، لكن تاريخى كه اسامى پادشاهان آنجا در آن مشروح و مفصّل است ، و بنياد حكايات بر آن نهاده ، و در اين وقت [
a
342 ] ميان اهل ختاى شهرتى دارد ، و تاريخى درست و محقّق [ است ] ، و تمامت حكما و دانايان بر آن اعتماد كرده ، كتابى است كه آن را سه حكيم معتبر باتّفاق ساختهاند .
يكى را نام فوهين خوشانگ « 4 » ، فوهين اسم است ، و خوشانگ صفت ، يعنى بخشى « 5 » ، و از شهر تاىعانجوى « 6 » بوده است ، و ديگر را نام فيخو خوشانگ « 7 » از شهر فينجو ، و نام ديگر شيخون خوشانگ از شهر لاوكين « 8 » ايشان هر سه آن تاريخ را از كتب قديم انتخاب كردهاند و با حكما و دانايان وقت تصحيح و مقابله كرده ، و جمله بر آن گواهى نبشته كه با كتب قديم مقابل است و در آن هيچ شبهتى نه ،
بعد از آن نوبتى ديگر حكيمى تصحيح آن كرده ، آنگاه به موجبى كه عادت ايشان است از آن كتاب نسخهها كردهاند و مىكنند ، چنان كه در آن هيچ تغيير و تبديل و زيادت و نقصان نمىتواند بود ، و آن عادت ايشان چنان است كه چون
هامش
( 1 ) .Hitai( 2 ) . ( لى داچژى ) :Li - ta - chi( 3 ) .Maksun , k . msun , yuk sun( 4 ) .Fo Hien Ho - Shang( 5 ) .Bahsi( 6 ) .Tai'anzhou( 7 ) .Fei Ho chang( 8 ) .Luojing