ولايت ، و به ختايى آن قوم را چيدن « 1 » مىگويند ، و مغولان ايشان را قراختاى « 2 » گويند ، و ما نيز همچنين . و مواضع ايشان به صحراى مغولستان متّصل است ، و وقتى از آن قوم شخصى خروج كرده و ملك ختاى « 3 » را به دست فروگرفته و پادشاه شده ، و از نسل او چند بطن مدّتى مديد پادشاهى كردهاند ، نام او خولجى اباكه « 4 » چنانچه شرح آن خواهد آمد .
و قومى ديگر هم از صحرانشينان متّصل اين قوم مذكوراند كه اهل ختاى ايشان را نوجى « 5 » مىگويند ، و مغولان و ديگر مردم ايشان را جورجه خوانند ، و ايشان را يك شهر بزرگ هست ، نام [ . . . ] ، لكن اكثر صحرانشيناند ، و از ايشان شخصى برخاست وانيان اوگداى « 6 » نام ، داى كيم لقب ، و ملك ختاى از قراختاى « 7 » بستد ، و مغولان او را اقوده « 8 » گويند .
و التان خان « 9 » كه در عهد چنگيز خان « 10 » [
V
391 ] بود ، و در زمان اوكتاى قاآن « 11 » برافتاد ، از نسل اين داى كيم « 12 » مذكور بود ، چنانچه مشروح بيايد . و در ميان ولايت ختاى و قراجانگ « 13 » ولايات بسيار است كه هر يكى را علىحده پادشاهى بوده و هست ، از آن جمله ولايتى است كه اهل آنجا را عادت چنان است كه دندان را غلاف زر مىسازند ، به وقت طعام خوردن برمىگيرند .
و مجموع آن ولايات در اين وقت ايل قاآناند . و صورت [ و ] هيأت اوضاع ولايات مذكوره به موجبى كه در دفاتر تواريخ اهل ختاى مثبت است ، در آخر اين تاريخ اثبات خواهد يافت و هرچند اينجا مناسب بود ، امّا جهت آنكه اسامى پادشاهان كه ذكر ايشان در اين تاريخ ختاى خواهد آمد ، نخست مقام و
هامش
( 1 ) .Qidan( 2 ) .Qara - Hitai( 3 ) .Hitai( 4 ) .Chuolizhi Abaoji( 5 ) .Nuzhi( 6 ) .Wanyan Aguda( 7 ) .Qara - Hitai( 8 ) .Aquda( 9 ) .Altan Han( 10 ) .Cinggiz Han( 11 ) .Ogedei Qa'an( 12 ) .Dai - Kim( 13 ) .Qara - Cang