قتلغ اينانج را در عقد نكاح خويش آورد ، و در رمضان سنهء ثمان و ثمانين و خمسمايه او را از قلعهء سرجهان به همدان آورد ؛ و قتلغ اينانج به آذربيجان رفت ، و لشكر از اطراف روى به وى آوردند . با برادر خود اتابك ابو بكر مقاومت نمود ، و سهچهار مصاف داد . ابو بكر مظفّر آمد ، و در محرّم سنهء تسع و ثمانين و خمسمايه طغانشاه بن مؤيّد از لشكر سلطان تكش منهزم شده بود .
پيش سلطان طغرل آمد ، و در ربيع اوّل از اين سال معين الدّين وزير را فرو گرفتند ، به سبب آنكه ملاطفه به بغداد نوشته بود .
و چون نقض عهد خوارزمشاه به سلطان رسيد ، به رى رفت . خوارزميان بر قلعه گريختند ، و مدّتى حصار دادند و بستدند ، و خوارزميان را هلاك كردند ، و بعضى بگريختند . در شعبان اين سال سلطان بفرمود تا آن قلعه را خراب كردند ، و وزارت باز به معين الدّين دادند . سلطان بيمار شد . ديگرباره به همدان آمد ، و شحنه را با وزير به رى بگذاشت ، و در اين تاريخ قتلغ اينانج منهزم از آذربيجان به قزوين آمد ، و مظفّر الدّين بازدار با او متّفق شد ، و روى به رى نهادند ، و شحنه و وزير به ساوه بازآمدند و به همدان شدند . سلطان امير علم را با چهار هزار سوار در شوّال اين سال به رى فرستاد . قتلغ اينانج از ايشان منهزم شد ، و به دامغان رفت ، و بعد از يكچند امير علم بيمار شد . قتلغ اينانج فرصتى يافت . به حضرت خوارزميان رفت ، و سلطان به ساوه آمد ، و امير علم را به محفّه به همدان آوردند .
سلطان در ذو الحجّهء اين سال عزم رى كرد با سپاهى جرّار ، و قتلغ اينانج با دامغان رفت . سلطان بر اثر او به خوار رى شد ، و قتلغ اينانج را هفت هزار سوار خوارزمى از سلطان تكش مدد آمد ، در چهارم محرّم سنهء تسعين و خمسمايه به در رى مصاف دادند . قتلغ اينانج و خوارزميان * شكسته شدند ، و بسيار گرفتار آمدند ، قتلغ اينانج به گرگان رفت ، و در اين فتح اين دوبيتى گفتهاند :
جامع التواريخ ( تاريخ آل سلچوق ) ( فارسى ) — صفحة 131
مساهمون: رشيد الدين فضل الله همدانى
ص١٣١