فكر مىكنند تسليم انسان در برابر خداوند باعث نفى اختيار و اراده مىگردد ، رابطه بنده با خداوند همانند رابطه نيرو گرفتن كسى است كه به نيرو نيازمند باشد و از كسى كه منبع قدرت و نيرو است درخواست مىكند . بهترين شاهد مدعاى ما به اين كه حالت تسليم محض در برابر خدا بودن باعث قدرتمند شدن انسان مىگردد ، حالت انبيا عظام الهى است كه ضمن اتكاى به خدا و تسليم او بودن بزرگترين قدرت و شهامت را از خود نشان مىدادند . ( جعفرى ، ج 15 ، ص 105 )
درخواست ، تنها از خدا ( صداقت و حقيقت با اخلاص در دعا ) : يكى ديگر از لوازم تأثير تربيتى دعا آن است كه فرد دعا كننده بايد حقيقتاً « خدا » را و نه فرد يا موثر ديگرى را بخواند . قرآن كريم مى فرمايد : چه كسى است كه اجابت مىكند فرد درمانده را هرگاه او را بخواند . « اذا دعاه » ؛ يعنى هرگاه « خدا » را بخواند نه اينكه ظاهراً خدا را بخواند ولى باطناً دل به اسباب ظاهرى و عوامل ديگر داشته باشد . مىتوان گفت كه شرط « اضطرار » و « صداقت يا حقيقت » لازم و ملزوم يكديگرند ؛ زيرا زمانى ، متربّى تنها و تنها خدا را مىخواند كه از همه جاى ديگر رانده و درمانده شده است و بالعكس اگر انسان بيچاره و مضطر شد ، حقيقتاً و صادقانه روى به خدا مىآورد . اين معنا را در آيه ديگر قرآن كريم ؛ يعنى « ادعونى ، استجب لكم » ( مؤمن ، آيه 60 ) نيز مشاهده مى كنيم . در اين آيه هيچ قيدى نيامده است جز اينكه خداوند فرموده است در دعا ، مرا بخوانيد تا استجابت كنم شما را . و
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 53
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص٥٣