دعا ، حتى هنگام آسايش : از ديگر لوازم تأثير تربيتى دعا آن است كه فرد دعاكننده در همه حال و به ويژه هنگام رفاه و آسايش نيز به ياد خدا بوده و از او استمداد نمايد . از پيامبر اكرم ( ص ) روايت شده كه به ابوذر غفارى فرمودند : خدا را نگهدار تا تو را نگهدارى كند ، خدا را نگهدار تا او را پيش روى خود بيابى ، هنگام رفاه و آسايش با خدا آشنايى بورز تا به وقت سختى و گرفتارى تو را بشناسد . ( علامه طباطبايى ، محمدحسين ، تفسيرالميزان ، 1363 ، ج 2 ، ص 51 ) مرحوم علامه طباطبايى در ذيل روايت فوق تحليل جالب توجهى دارند . ايشان معتقدند منظور پيامبر اكرم ( ص ) آن است كه متربى بايد هنگام نعمت و رفاه خدا را فراموش نكند و همواره از خدا استمداد نمايد تا اين كه موقع بلا و مصيبت ، خداوند نيز او را فراموش نكرده و دعايش را مستجاب نمايد . به عبارت ديگر ، هرگاه متربى در وقت آسايش و رفاه خدا را فراموش كند ، اين بدان معناست كه حقيقت اسباب و نظام علت و معلول را به تنهايى و به طور مستقل عامل موثر و سبب اصلى رفاه خود دانسته است و به پروردگارى خداوند تنها در زمان بى چارگى اعتقاد پيدا مىكند . به همين دليل خداوند دعاى چنين فردى را مستجاب نمى كند . قبلًا اشاره شد كه از شرايط استجابت دعا ايمان به خدا و ايمان به اين كه علت العلل اصلى و علت تامه همه تحولات ، اراده و مشيت او است . لذا كسى كه هنگام رفاه خدا را فراموش مىكند ، بدان معنا است كه اراده خدا را در فراهم شدن رفاه و آسايش خود دخيل نداشته است . شايد اين معنا مصداقى باشد از آيه
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 48
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص٤٨