اينجا هدف آن است تا نكاتى مطرح شود كه احتمال تأثير دعا و استفاده از نتايج تربيتى آن براى تعليم و تربيت انسانى در نظام تربيتى اسلام روشن شود . لازم به ذكر است كه بخشى كه در اينجا مطرح مىشود متفاوت است با پاسخ به اين سؤال كه « چرا گاهى در استجابت دعا تأخير صورت مىگيرد » . پاسخ به سؤال دوم قبلًا در بحث جايگاه دعا در احاديث آمده بود .
روحيه اميدوارى : از شرايط تحقق اثرات تربيتى دعا ، اميد داشتن و خوشبين بودن به نتيجه دعا است . ايمان به رحمت بىمنتهاى الهى و يقين به آن كه در صورت اعلام « صادقانه » « نياز » همراه با « صميميت » ، « شدت » و « خضوع » و تحقق شرايط « ادعونى » ، لوازم استجابت و تحقق « استجب لكم » فراهم مىشود . روحيه اميدوارى و اطمينان در كليه ادعيه اسلامى و از جمله دعاى « ابوحمزه ثمالى » كه منسوب به امام سجاد ( ع ) مىباشد موج مىزند :
« اللهم انى اجد سبل المطالب اليك مشرعه و . . . اعلم انك للراجين بموضع اجابه . . . . »
( مفاتيح الجنان ، دعاى ابوحمزه ثمالى ) خداوندا ، من جادههاى طلب را به سوى تو باز و صاف مى يابم . . . و مى دانم كه تو آماده اجابت دعاى دعاكنندگان هستى .
روحيه اميدوارى در سراسر وجود متربى كه بر اساس نظام تعليم و تربيت اسلامى است موج مىزند . به عبارت ديگر ، اگر فرد يا جامعه تمام تلاشهاى عادى خود را كرده ولى با تلاشش به جايى نرسد ، نه تنها نبايد
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 45
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص٤٥