كمال انسانى است . توضيح آن كه ، دعا نشانگر نوعى نياز است و هر چه انسان كاملتر و غنىتر باشد احساس نياز بيشتر مىكند . « دعا » در نظام تربيتى اسلام ويژه فقرا و تهيدستان مادى نبوده و نيز مختص انسانهاى مريض و دردمند و بيچاره نيست . بلكه دعا ، تجلى عشق انسانهاى كامل و متعالى است كه هر چه بيشتر و دور تر را مىبينند خود را عقبتر و نيازمندتر و نيز خود را مشتاقتر و عاشقتر جهت نيل به قله اعلا و كمال مطلق احساس مىكنند . همانطور كه از موازين سنجش علم عالِم آن است كه ميزان مجهولاتى كه در جهان هستى احساس مىكند را مىسنجد ، ميزان ارزش انسانها نيز به مقدار نيازهايى است كه در خود احساس مىكنند . شايد تعبير قرآن كريم از اين كه انسانها نسبت به مبدأ هستى ، و خداوند متعال ، فقير و نيازمندند ( يا ايها الناس انتم الفقراء الى الله والله هو الغنى الحميد ) ( سوره فاطر ، آيهء 15 ) همين باشد كه هر چه انسانها كاملتر و غنىتر باشند احساس فقر و نيازمندى بيشتر مىكنند . يك روح بزرگ كه عمق هستى را درك كرده و كاروان تكامل و عروج انسانى را تا قلههاى سر به فلك كشيدهء عالم وجود مىبينند ، بيشتر دچار « حيرت » و هراس يا خشيت مىشود .
رمز تضرع معصومين از جمله على ( ع ) در دعاى كميل و نداى « ظلمت نفسى » سر دادن همين است . به فرموده رهبر فقيد جمهورى اسلامى ايران حضرت امام خمينى ( ره ) چقدر سطحى فكر مى كنند كسانى كه تفسير اين نوع بيانات و جملات ائمه معصومين ( ع ) را اين مىدانند كه ائمه معصوم ( ع )
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 38
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص٣٨