نيازهاى زيستى و ماديات و آسايش خاطر نسبت به كسب روزى و تأمين معاش سخن گفتند كه اينها همه روى عبادت و فراغت بيشتر براى عبادت تأثير مىگذارد . حال شايد منظور امام از تسهيل و آسانترشدن راههاى رسيدن به خشودى خدا همين باشد . زيرا اگر انسان از نظر مادى فقير و تنگدست و محتاج باشد بسيار مشكل است كه به امور عبادى خود نيز همت گمارد و از طرق حرام و بيراهه به كسب روزى نپردازد .
4 . نظم در اعمال : شايد منظور امام سجاد ( ع ) از تحسين عمل در تمام حالات اين باشد كه انسان در تمام حالات اعم از خوشحالى و غم و اندوه و خشم و رنج و فقر و توانگرى و . . . از برنامه اعتدالى و متوسط خود منحرف نشود ، مثلًا يك معلم گاهى به دليل ناراحتىهاى خانوادگى يا كمبودهاى مالى ، سر كلاس كه مىآيد تمام عقدههاى خود را بر سر بچهها و شاگردان مىريزد و يا پدر در خانواده نيز به همين نحو چنين مىكند . مهم و هنر آنست كه انسان در تمام حالات آن برنامه منظم و معتدلى كه داشته به هم نخورد . مثلٌا در مورد امام خمينى قدسسره مىنويسند كه ايشان حتى در سختترين وضعيت ، نماز شب خود را ترك نكردهاند .
شايد هم منظور از حُسن عمل در زمانها و احوالات مختلف اين باشد كه انسان اعمال خود را نسبت به شرايط و مقتضيات زمان و مكان تنظيم كند . مثلًا در زمان جنگ ، عمل خوب و صالح به جبهه رفتن است و در زمان صلح ، عمل خوب و نيك براى متعلم درس خواندن و براى معلم درس دادن و براى استاد تحقيق كردن و . . . مىباشد .
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 256
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص٢٥٦