هم به معناى تظاهر به زهد و به اصطلاح تزهّد . بنابراين ، نه تزهّد و نه گوشهنشينى بلكه زهد واقعى مطلوب است .
علم با عمل
در عبارت بعدى اين فراز به نظر مىرسد امام سجاد ( ع ) باز روى اعتدال تأكيد دارند . آنجا كه از خداوند طلب علم با عمل مىكنند يعنى اينكه انسان تنها و تنها اكتفا به امور ذهنى نكند بلكه به امور عينى نيز توجه داشته باشد . علم در عالم ذهن است اما عمل در عالم عين و خارج . در تعاليم اسلامى تأكيدات بسيار زيادى در مورد ارزش علم با عمل و بىارزشى علم بدون عمل شده است . پيامبر اكرم ( ع ) مىفرمايند : « اشد الناس عذاباً فى القيامه ، عالم لم يعمل بعلمه و لم ينفعه علمه » شديدترين عذاب در قيامت براى دانشمندى است كه به دانش خود عمل ننموده و دانشش او را بهرهمند نكرده باشد .
شايد علت اين همه مجازات براى اين گونه دانشمندان اين باشد كه از امكانات جامعه براى تحصيل دانش استفاده مىكنند اما بعد بازدهى ندارند . اما نكته ظريفتر آنست كه پيامبر ( ص ) در حديث فوق مىفرمايند چنين كسانى به خود نيز سود نمىرسانند ، چرا ؟ چون تنها در امور ذهنى و علمى غرق شدن و وارد عالم عينى نشدن و علم را در عمل به كار نگرفتن در واقع هيچ ارزشى ندارد . چون علم در تعريف به معناى كشف واقع است و عالم كسى است كه به دنبال كشف واقعيات و امور عينى و خارجى مىرود و لذا نبايد از امور عينى و جامعه مردم كنارهگيرى كند .
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 253
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص٢٥٣