عزت انسانى و احساس شخصيت در بىنيازى از خلق
فراز فوق در ادامه فراز قبلى آمده است و امام ( ع ) از خداوند طلب مىكند كه آنچه را درخواست كرده به او عطا فرمايد . در اين فراز جالب است كه امام خداوند را به دو صفت « قدرت » و « عزت » او قسم داده . مىدانيم كه خداوند قادر مطلق و غالب و مسلط بر همه چيز است و انسان نيز بايد متخلق به اخلاق خداوند تبارك و تعالى شود . احتمالًا امام سجاد ( ص ) مىخواهند بفرمايند كه من براى حفظ عزت انسانى و الهى خود نياز دارم كه از مردم مستغنى باشم و اين در سايه تأمين رفاه و توفيق كار و كار كردن من ميسر است . پس باز امام روى « احساس شخصيت انسانى » تأكيد دارند . قبلًا نيز عرض شد كه اين خود يك هدف تربيتى بسيار عالى و انگيزه بخش است به خصوص براى جوانان غيور . مؤيد برداشت فوق ما ، عبارت « ارهب » نيز هست كه امام واقعاً از اينكه نيازمند ديگران باشند مىترسند و انسان مسلمان و كلًا انسان غيرتمند چنين است لذا از منبع فيض و فياض علىالاطلاق استمداد مىطلبد . اين يك واقعيت انكارناپذير است كه توجه به يك طرف ، انسان را از طرف ديگر بازمىدارد . اگر انسان مرتباً به دليل تنگدستى و فشار مادى در تلاش براى كسب روزى باشد قهراً از معنويات باز مىماند كما اينكه برعكس نيز هست يعنى توجه زياد و افراطى به نماز و روزه و تهجد و معنويات نيز انسان را از كسب روزى و انجام امور ضرورى اوليه زندگى باز ميدارد كه در اسلام هر دو جزء بلاها معرفى شده است و هر دو نهى شده است .
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 243
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص٢٤٣