صحيح و تعالى انسان تأثير شگرفى دارد و اين حاكى از واقعنگرى اسلام است .
رابعاً ، در بسيارى از فرمايشات ائمه ( ص ) آمده است كه درجه و قيمت شخصيت افراد را بايد در مقدار اعتماد به نفس و ميزان علو همت آنان جست . امام على ( ع ) بزرگترين غنا را در استغناء و بىنيازى از مردم مىدانند .
« الغني الاكبر اليأس عمّا في ايدي الناس »
. توانگرى بسيار بزرگ آرزو نداشتن است به آنچه در دست مردم است . » ( نهج البلاغه فيض الاسلام ، حكمت 326 ) در واقع كسى كه چنين روحيهاى دارد خود نيز همانند افراد غنى و ثروتمند و توانگر است و توانگرى او بالذات و حقيقى است . براى اطلاع بيشتر به احاديث قناعت و كفاف و غنا از نهج البلاغه رجوع شود .
حد وسط و اعتدال در معاش
« امام ( ع ) در ادامه دعا بر اهميت داشتن اعتدال و حد وسط و ميانهروى از نظر معاش دنيوى تأكيد مىورزند . از يكطرف از خدا مىخواهند ايشان را به ثروت بيشتر آزمايش نكند و از طرفى از خدا طلب مىكنند كه زندگيشان از نظر مادى بر رنج و تلاش شبانهروزى نباشد . در اين مورد چند نكته قابل توجه است :
اولًا ، در مكتب تربيتى اسلام ، كسب ثروت و دنبال ماديات رفتن منع نشده بلكه سفارش نيز شده است و لذا جوان و متربى را به گونهاى پرورش مىدهد كه به فكر تأمين نيازهاى ضرورى زندگيش باشد . شايد اين كه در نظام تعليم و تربيت سنتى و قديم ، تعليم و تربيت را به معناى آماده
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 230
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص٢٣٠