چيزهايى نهفته است كه باعث نزديكى به خداوند و دوستى خداوند مىشود . به نظر نگارنده چيزى كه باعث ارزش توكل مىشود و به انسان متوكل ارزش مىدهد آن است كه متربى و فرد متوكل با قطع اميد از ديگران و عدم تكيه بر خلق و صرفاً متكى بودن به حق و خداوند ، « عزت انسانى و اسلامى » خود را حفظ كرده و خود را هرگز ذليل اين و آن نكرده است . امروز توكل ملت ايران به خداوند است ، كما اينكه در 10 سال گذشته چنين بوده است . حضرت ابراهيم نيز براى نجات از آتش بر خدا توكل داشت و بزرگترين ويژگى حضرت امام خمينى ( رضى الله عنه ) نيز توكل بر خدا و عدم ترس از ابر قدرتها بود . لذا قرآن مىفرمايد : « و من يتوكل علي الله فهو حسبه » هر كس بر خدا توكل و تكيه كند خداوند او را بس است ( و او را از ديگران بىنياز مىكند ) . پس به دليل اهميتى كه اسلام بر « عزت و كرامت انسان » قائل است هر عملى كه انسان در جهت حفظ اين عزت مىكند از نظر اسلام مقبول و قابل تحسين است .
ثانياً ، توكل هرگز به معناى بىتحركى و سپردن كارها به خداوند نيست همچنان كه حضرت موسى ( ع ) هنگام بيمارى از خوردن دارو امتناع مىكرد و شفا را از خدا مىخواست و وحى نازل شد كه اى موسى خيال دارى با توكل خود ، حكمت و اسرار خلقت را از بين ببرى ؟ به جز من چه كسى در ريشه اين گياهان اين فوائد شفابخش را قرار داده است ( پس از گياه شفابخش مورد سفارش مردم تناول كن ) ( جامع السعادات ، ج 3 ، ص 228 ) . پس
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 216
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص٢١٦