دادهاند اما حق اين است كه اسم قديم هرىرود بوده .
آزيا - آسيا : آزيا را مردم مشرق ، آسيا تلفظ مىكنند و آن اسم اقليمى از اقاليم خمسهء كرهء ارض مىباشد و از چهار اقليم ديگر وسيعتر و مهد بنى نوع بشر و ظهور تمدن در آن از همهجا پيشتر شده بوده .
وجه تسميهء اين اقليم را به اين اسم ، يونانيهاى قديم بلكه جغرافيادانهاى قرون متوسطه و متأخرين هم نمىدانستهاند . هردوت كه پانصد سال قبل از ميلاد تاريخ خود را نگاشته هرچه خواسته است وجه موجهى براى اين تسميه ذكر نمايد ممكن نشده . در اين اواخر كه در خرابهء شهر قديم نينوا كاوش مىنمودند لوحهء منقورى بدست آوردند . خط اين لوحه پيكانى بود كه اهالى اروپا « كونيفرم » مىگويند و به زبان آشورى نوشته شده . چون آن لوحه را خواندند معلوم شد كه آثور به معنى مشرق است و عرب به معنى مغرب و آثور آسيا شده و عرب اروپا ، و يونانيها آثور را به آناطولى ترجمه كرده و عرب را به اسپريا ، بعد به زبان لاتين ترجمه شده آناطوليا را لاتينها « اريانت » و اسپريا را « يوتانت » گفتند و بيشتر يونانيها كه در آرشيپل يعنى جزيرههاى بحر الجزاير واقعهء فيما بين آسيا و اروپا سكنى داشتند تمامى يونانستان را كه در شمال پلوپنز واقع بود اروپه ناميدند و طرف مقابل را آسئوس .
مختصر بعد از تحريفات چنانكه ذكر شد آثور آسيا شد يعنى مشرق و عرب اروپا شد يعنى مغرب . در اشعار همر شاعر معروف يونانى آسئوس هست و آن هم اسم يكى از پهلوانان بوده هم اسم ناحيهاى از نواحى ليديا كه امروز آن مملكت عبارت است از لواهاى آيدين و صارو خان .
بنى آشور كه يك وقتى ليديا را هم در تحت سلطنت خود داشتند به زبان آشورى كه زبان اولاد سام بود آن را آثوه ناميدهاند و لفظ عرب به زبان عبرى و زبان مردم فنيقيه كه هردو از شعب اولاد سام است به معنى تاريك مىباشد و زبان عربى كه باز از همان زبان مشتق شده
تطبيق لغات جغرافيايى قديم و جديد ايران ( فارسى ) — صفحة 64
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص٦٤