چهار صد و چهل سال قبل از ميلاد زندگانى مىنموده و پليب كه دومائه قبل از ميلاد بوده در ضمن شروح تاريخى خود بسا اطلاعات كه متعلق به جغرافياست براى ما به وديعت گذاشتهاند . اطلاعاتى كه از كتب هردوت حاصل مىشود راجع به مشرقزمين است و آنچه از مسطورات پليب مستفاد مىگردد متعلق به مغرب مىباشد . اما فضلا و علماى روم از قبيل پومپونيوس و پلين ( بليناس ) كه در مائهء اول ميلادى بودهاند در اين فن تأليفات زياد دارند و لكن منشأ و مأخذ آن تأليف همان كتب جغرافيا و تواريخ يونان بوده است .
در سلطنت اگوست اول - قيصر و امپراطور روم - آگريپا از سرداران اين امپراطور كتابى در تعيين فراسخ و منازل ما بين بلاد در نقاط مهمه كه در معبر عام بود نوشت و نقشهاى بر طبق آن رسم كرد .
و آن اول كتابى بود كه در اين موضوع پرداخته آمد . و در همان اوان يعنى در عهد امپراطورى اگوست در شهر رم و بعد در اغلب بلاد معظمه كه در تصرف قياصرهء روم بود منتشر ساختند .
تكميل مرام را گوييم ابتدا كه نقشهكشى در فرنگ رسم و معمول شد در بلاد جنوب غربى و مركز آن اقليم بود و ارتباط علماى اين فن در آنوقت كه تقريبا از مائهء شانزدهم تا مائهء هفدهم مسيحى باشد با ممالك نيمهوحشى از قبيل عثمانى و طرف مغرب آسيا و بعضى از قطعات شمالى آفريقا طورى كه حالا هست نبود بنابراين علماى آن عصر اكتفا به همان نقشههاى جغرافى قديم نموده بودند .
تطبيق لغات جغرافيايى قديم و جديد ايران ( فارسى ) — صفحة 29
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص٢٩