منتسخه فوائد و اطلاعاتى بههم رسانيد . بعد از چندى عسكر به سر ملاطفت آمده مال التجاره با وى تسليم كرده به عادت پيش ، او را به سفر كيش فرستاد . وقتى كه ياقوت از آن مسافرت بازگشت ، عسكر مرده بود از مال التجاره و محصول آن سفر بضاعتى بههم رسانيد و ورثه را به مالى راضى ساخت و مشغول تجارت شد . و در جمله كتاب مىخريد و مىفروخت پس در حال اشتغال به بازارگانى آثار جاودانى گذاشت :
مثل كتاب معجم البلدان كه از آثار بزرگ دولت اسلاميه است ، و كتاب المشترك و ضعا المختلف صقعا ، و كتاب معجم الادباء .
مؤلف از اين هرسه تصنيف نسخههاى نفيس دارد و هكذا از مراصد الاطلاع كه تلخيص معجم البلدان است نسخهاى به طبع اروپا دارد . و از ياقوت كتب ديگر نيز نوشتهاند كه تاكنون نديدهايم .
مىگويند ياقوت به مذهب خوارج مايل بود و اين بسيار غريب است .
فوتش به نص قاضى شمس الدين احمد بن خلكان در ششصد و بيست و شش در خانى كه به ظاهر مدينهء حلب بوده روى نموده است .
و ابن اثير صاحب كامل در حق كتب موقوفهء ياقوت وصايت وى فرموده .
تطبيق لغات جغرافيايى قديم و جديد ايران ( فارسى ) — صفحة 175
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص١٧٥